5 ứng dụng miễn phí, mã nguồn mở còn “xịn” hơn cả phần mềm trả phí

Các gói phần mềm thu phí theo tháng có đang âm thầm “rút cạn” ví tiền của bạn? Bạn từng tự hỏi liệu có thể thay thế những công cụ trả phí đắt đỏ bằng giải pháp miễn phí hay không? Câu trả lời là hoàn toàn có thể. Dưới đây là 5 ứng dụng miễn phí, mã nguồn mở (FOSS) không chỉ làm tốt công việc của các phần mềm trả tiền, mà trong nhiều trường hợp còn vượt trội hơn hẳn.

Khái niệm FOSS (Free and Open-Source Software) ngày nay đã đi rất xa so với hình ảnh “dùng tạm cho có” trong quá khứ. Nhiều phần mềm mã nguồn mở hiện nay đạt chuẩn chuyên nghiệp, được các nhà làm phim đoạt giải Oscar, hàng triệu nhà sáng tạo nội dung và những người đề cao bảo mật tin dùng. Tất cả đều miễn phí, minh bạch về mã nguồn và không hề khóa người dùng vào một hệ sinh thái độc quyền nào.

Blender – Phần mềm 3D miễn phí đạt chuẩn Oscar

Blender là bộ công cụ tạo nội dung 3D toàn diện, có thể xử lý từ dựng hình đa giác, animation theo keyframe, render, biên tập video cho tới các tác vụ nâng cao khác. Về mặt chức năng, Blender là đối thủ trực tiếp của Autodesk Maya, 3ds Max hay Cinema 4D – những phần mềm có chi phí thuê bao lên tới hàng nghìn USD mỗi năm. Trong khi đó, Blender hoàn toàn miễn phí và mã nguồn mở.

Đừng để mức giá “0 đồng” đánh lừa bạn. Blender là phần mềm chuyên nghiệp thực thụ, đủ sức tạo ra các sản phẩm đạt đẳng cấp điện ảnh. Minh chứng rõ nhất là tại lễ trao giải Oscar 2025, bộ phim hoạt hình độc lập Flow – được sản xuất chủ yếu bằng Blender – đã giành giải Phim hoạt hình xuất sắc nhất, vượt qua các đối thủ lớn như Inside Out 2 của Pixar hay The Wild Robot của DreamWorks. Điều này cho thấy Blender hoàn toàn đủ khả năng đáp ứng những dự án 3D chất lượng cao.

OBS Studio – Chuẩn mực của livestream và quay màn hình

OBS Studio gần như không cần giới thiệu. Đây là một trong những phần mềm livestream và quay màn hình phổ biến nhất hiện nay, được hàng triệu streamer, nhà sáng tạo nội dung, giảng viên và tổ chức trên toàn thế giới sử dụng. OBS hỗ trợ phát trực tiếp lên YouTube, Twitch, Facebook và nhiều nền tảng khác, chạy tốt trên Windows, macOS, Linux và cả BSD. Và đúng vậy, nó hoàn toàn miễn phí và mã nguồn mở.

Điểm khiến nhiều người e ngại OBS là giao diện có phần “khó nuốt” và mang tính kỹ thuật. Chính điều này đã mở đường cho nhiều giải pháp freemium, mã nguồn đóng như XSplit Broadcaster hay Lightstream, vốn quảng bá là thân thiện với người mới hơn.

Tuy nhiên, nếu xét về chiều sâu tính năng và khả năng tùy biến, OBS vẫn vượt trội. Dù ban đầu giao diện có thể hơi rối, OBS cung cấp trình Auto-Configuration Wizard giúp bạn thiết lập quay hoặc stream chỉ trong vài phút. Khi đã hiểu được khái niệm scene và source – thường chỉ mất chưa đến một giờ làm quen – bạn hoàn toàn có thể tự xây dựng các thiết lập livestream cơ bản mà không gặp nhiều khó khăn.

HandBrake – Công cụ chuyển đổi video “quốc dân”

HandBrake chủ yếu được dùng để chuyển đổi video từ định dạng này sang định dạng khác, chẳng hạn từ AVI hoặc WMV sang MP4 để đảm bảo khả năng tương thích với TV, điện thoại hay các thiết bị phát khác. Ngoài ra, đây cũng là công cụ rất hiệu quả để giảm dung lượng video mà không làm suy giảm chất lượng một cách rõ rệt. Chính vì vậy, HandBrake được cộng đồng người dùng Plex, Jellyfin, YouTuber và cả biên tập viên video chuyên nghiệp sử dụng rộng rãi.

Tất nhiên, thị trường vẫn có các phần mềm trả phí như Wondershare UniConverter, Movavi Video Converter hay VideoProc, vốn được nhiều người dùng phổ thông biết đến nhờ giao diện đơn giản và quảng cáo mạnh. Không ít người thậm chí chưa từng nghe tới HandBrake, hoặc cảm thấy e ngại trước giao diện của nó. Trên thực tế, chỉ cần khoảng 30 phút làm quen là bạn đã có thể sử dụng HandBrake khá thành thạo – một khoản “đầu tư thời gian” rất xứng đáng nếu so với số tiền tiết kiệm được từ các phần mềm trả phí.

KeePassXC hoặc Vaultwarden – Quản lý mật khẩu an toàn, tự chủ

Khi các cuộc tấn công mạng ngày càng gia tăng, việc sử dụng trình quản lý mật khẩu chuyên dụng để lưu trữ và tạo mật khẩu mạnh cho từng dịch vụ là điều gần như bắt buộc. Tuy vậy, nhiều người vẫn có xu hướng chọn các giải pháp mã nguồn đóng hoặc dùng trình quản lý mật khẩu tích hợp sẵn trong trình duyệt, hay các dịch vụ như 1Password, Dashlane, NordPass.

Vấn đề nằm ở chỗ mật khẩu của bạn được lưu trên máy chủ của bên thứ ba. Nếu nhà cung cấp gặp sự cố bảo mật hoặc bị tấn công, dữ liệu đăng nhập của bạn hoàn toàn có thể bị lộ.

Đó cũng là lý do các giải pháp mã nguồn mở như KeePassXC hoặc Vaultwarden được khuyến nghị. Cả hai đều sử dụng chuẩn mã hóa AES-256 tương đương các trình quản lý mật khẩu cao cấp, đồng thời cho phép bạn toàn quyền kiểm soát dữ liệu của mình.

Sự khác biệt nằm ở cách lưu trữ. KeePassXC hoạt động hoàn toàn cục bộ, mật khẩu được lưu trong một file cơ sở dữ liệu mã hóa trên máy tính và chỉ được đồng bộ nếu bạn chủ động dùng các dịch vụ như Google Drive hay Dropbox. Trong khi đó, Vaultwarden cho phép bạn tự host máy chủ quản lý mật khẩu riêng. Với những ai có homelab, Vaultwarden là giải pháp lý tưởng để đồng bộ mật khẩu giữa nhiều thiết bị mà vẫn giữ trọn quyền kiểm soát và bảo mật.

Super Productivity – Một ứng dụng thay thế cả “bộ sưu tập” phần mềm trả phí

Super Productivity là một trong những ứng dụng tăng năng suất mạnh mẽ nhất mà tôi từng sử dụng. Mức độ tính năng của nó đủ để thay thế nhiều công cụ trả phí như Todoist, TickTick hay Trello, tất cả gói gọn trong một phần mềm miễn phí, mã nguồn mở.

Về cốt lõi, đây là một hệ thống quản lý công việc rất hoàn chỉnh, hỗ trợ phím tắt toàn cục để thêm nhiệm vụ nhanh, gán deadline, đính kèm tài liệu tham khảo. Ứng dụng còn có bảng Kanban để theo dõi tiến độ, ma trận Eisenhower để ưu tiên công việc và chế độ Planner hiển thị lịch công việc theo dạng calendar. Việc sắp xếp lại nhiệm vụ cũng rất trực quan nhờ thao tác kéo – thả.

Không dừng lại ở đó, Super Productivity còn tích hợp nhiều tính năng hỗ trợ tập trung như Focus Mode, nhắc nhở nghỉ ngơi để tránh burnout, theo dõi thói quen cá nhân trong ngày. Đặc biệt, chế độ Domina Mode sử dụng giọng nói để đưa ra lời nhắc và động viên theo chu kỳ, giúp người dùng duy trì sự tập trung khi làm việc – một tính năng khá độc đáo so với các đối thủ trả phí.

Tóm lại, cả năm ứng dụng FOSS trên đều cho thấy phần mềm miễn phí, mã nguồn mở hoàn toàn có thể vượt qua các lựa chọn trả tiền về mặt tính năng. Đúng là một số phần mềm thương mại có giao diện thân thiện và “dễ dùng ngay” hơn, nhưng chỉ cần bỏ ra vài giờ làm quen, bạn có thể tiết kiệm hàng trăm, thậm chí hàng nghìn USD tiền thuê bao mỗi năm.