Linus Torvalds, người có quyền quyết định cuối cùng đối với Linux kernel, hiện đã chấp nhận code được hỗ trợ bởi AI trong dự án upstream. Nếu bạn cảm thấy khó chịu với việc code trong hệ điều hành của mình được viết bởi AI, thì ông ấy không còn đứng về phía bạn nữa.
Vẫn còn một vài bản phân phối (distro) từ chối sử dụng code do AI tạo ra, dù không phải bản nào cũng dễ dàng cài đặt. Tuy nhiên, có 4 lựa chọn đáng cân nhắc, mặc dù các quy định cụ thể của chúng không hoàn toàn giống nhau.
Gentoo
Không chấp nhận AI kể từ tháng 4 năm 2024
Vào tháng 4 năm 2024, hội đồng quản trị của Gentoo đã nhất trí từ chối mọi đóng góp có sự hỗ trợ của AI. Cách diễn đạt rất rõ ràng và không để lại kẽ hở nào: "Hoàn toàn bị cấm".
Mối lo ngại lớn nhất tập trung vào vấn đề bản quyền, bên cạnh đó còn có những lo ngại về chất lượng và đạo đức. Lệnh cấm này áp dụng cho mọi thành phần trong bản phân phối, bao gồm cả các đóng góp từ cộng đồng lẫn các dự án chính thức của Gentoo.
Bạn sẽ thấy đây là một bước đi quan trọng khi so sánh với cách Linux kernel xử lý vấn đề tương tự. Các bản vá (patch) trong Linux kernel đều đi kèm dòng chữ "Signed-off-by" (được ký xác nhận bởi) - một lời cam kết từ nhà phát triển rằng họ có quyền gửi đoạn code đó. AI không thể tự thêm dòng xác nhận này; nó đòi hỏi một con người phải kiểm tra giấy phép của code và chịu trách nhiệm về bất kỳ vấn đề pháp lý hoặc bản quyền nào phát sinh từ việc gửi code đó.
Đối với Gentoo, một chữ ký như vậy là chưa đủ. Nó chỉ cho biết ai sẽ là người chịu trách nhiệm nếu có vấn đề xảy ra, nhưng không giải đáp được nguồn gốc thực sự của code đó. Vì vậy, Gentoo từ chối các đóng góp này ngay từ đầu để tránh những rắc rối tiềm ẩn.
Hội đồng quản trị Gentoo không hoàn toàn đóng lại cánh cửa này. Họ cho biết sẽ xem xét lại vấn đề nếu có ai đó đề xuất một công cụ không đi kèm với những nhược điểm nêu trên. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, họ kiên quyết không chấp nhận AI trong code của mình. Nếu bạn đồng tình với triết lý này, Gentoo có thể là một lựa chọn phù hợp dành cho bạn.
NetBSD
Code bị coi là "có vấn đề" cho đến khi nhóm nòng cốt xác nhận điều ngược lại
"Bị nhiễm bẩn" là thuật ngữ mà NetBSD sử dụng cho vấn đề này. Theo Hướng dẫn Đóng góp (Commit Guidelines) của dự án:
Code được tạo ra bởi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) hoặc công nghệ tương tự - chẳng hạn như GitHub/Microsoft Copilot, OpenAI ChatGPT, hay Facebook/Meta Code Llama - đều bị mặc định coi là code "bị nhiễm bẩn".
Lập luận ở đây là: Vì không ai có thể truy xuất nguồn gốc của code đó, nên không thể xác nhận liệu giấy phép của nó có cho phép đưa vào dự án hay không.
Dự án vẫn có ngoại lệ, nhưng phải được nhóm nòng cốt (core team) của NetBSD phê duyệt bằng văn bản trước khi code được đưa vào hệ thống. Cách tiếp cận này cụ thể và hạn chế hơn so với việc cấm hoàn toàn AI, đồng thời cũng dễ bảo vệ hơn về mặt lý lẽ.
Tuy nhiên, quy định đóng góp nghiêm ngặt không phải là tất cả những gì tạo nên bản sắc của hệ điều hành này. Với khẩu hiệu "Dĩ nhiên là nó chạy được NetBSD" (Of course it runs NetBSD), dự án thể hiện cam kết hỗ trợ một dải phần cứng vô cùng đa dạng.
Diễn biến sự kiện vào năm 2026 là một chi tiết đáng chú ý. Tháng 8 năm 2026, Debian đã bỏ phiếu cho phép chấp nhận các đóng góp do AI tạo ra; cùng thời điểm đó, trang tin The Register ghi nhận sự quan tâm lớn hơn dành cho NetBSD. Sau đó, vào tháng 9, dự án đã nhận được số lượng đóng góp kỷ lục là 120 khoản, với tổng trị giá 120.282 USD - vượt xa mục tiêu 50.000 USD ban đầu (theo số liệu từ chính NetBSD).
Nếu bạn muốn cài đặt NetBSD, hãy chuẩn bị tinh thần cho một hệ điều hành mang phong cách truyền thống.
Redox OS
Thừa nhận là do AI tạo ra thì bị từ chối; giấu giếm thì bị cấm vĩnh viễn
Trong số 4 hệ điều hành này, Redox OS áp dụng chính sách cứng rắn nhất. Đây là một dự án đầy tham vọng, được viết bằng ngôn ngữ lập trình Rust. Trang hướng dẫn đóng góp của Redox OS nêu rõ rằng họ không chấp nhận bất kỳ code nào được tạo ra bởi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Chính sách này không dành cho việc thảo luận: Bất kỳ đóng góp nào bị gắn nhãn là do LLM tạo ra sẽ bị từ chối ngay lập tức, và những cá nhân cố tình lách luật sẽ bị cấm tham gia dự án. Chi tiết đáng chú ý hơn cả nằm ở mức độ nghiêm trọng của hình phạt. Nếu bạn thừa nhận sử dụng AI, pull request của bạn sẽ bị đóng; còn nếu cố tình che giấu, bạn sẽ bị cấm tham gia.
Lý do cho quy định này khá phổ biến trong lĩnh vực phát triển phần mềm: Các nhóm nhỏ không có đủ thời gian để rà soát kỹ lưỡng mọi đóng góp. Ngay cả Linus Torvalds cũng từng bày tỏ lo ngại tương tự về các bản vá do AI tạo ra, được gửi đến kernel bởi những người không thực sự hiểu rõ code đó.
Cách diễn đạt mà Redox OS sử dụng làm bộc lộ rõ điểm yếu chung của các dự án này: Quy định chỉ áp dụng đối với những code được gắn nhãn (thừa nhận là do AI viết). Nó không nhằm mục đích phát hiện các code do AI tạo ra mà người đóng góp không hề thừa nhận. Người soạn thảo chính sách của Gentoo mô tả đây là một hệ thống dựa trên sự tin tưởng.
Vì Redox OS vẫn đang trong giai đoạn alpha và chưa sẵn sàng cho nhu cầu sử dụng hàng ngày, do đó bạn nên chạy nó trên máy ảo.
Elementary OS
Một lựa chọn không sử dụng AI mà người dùng phổ thông có thể cài đặt
Elementary OS có những quy tắc riêng, và trong số 4 hệ điều hành mà bài viết đã đề cập, đây là bản phân phối (distro) dễ sử dụng nhất. Trong hướng dẫn dành cho người đóng góp, dự án này nghiêm cấm mọi nội dung được tạo ra bởi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và chatbot; các công cụ cụ thể bị nêu tên bao gồm ChatGPT, Claude, Copilot, DeepSeek và Devin AI.
Điều thú vị là Elementary OS được xây dựng dựa trên Ubuntu. Nó sử dụng Linux kernel - nghĩa là khi chạy lệnh uname -r, bạn sẽ thấy phiên bản kernel thuộc hệ thống do Linus Torvalds quản lý; đây là loại kernel chấp nhận code được hỗ trợ bởi AI.
Tình huống này cũng tương tự như với Gentoo: Chính sách của họ chỉ áp dụng cho những gì người dùng đóng góp trực tiếp vào Gentoo, chứ không ngăn cản việc đưa vào các phần mềm được phát triển với sự hỗ trợ của AI từ những nguồn bên ngoài (upstream).
Phía bên kia của cuộc tranh luận
Torvalds đứng ở phía đối diện trong cuộc tranh luận này. Ông từng phản hồi những người đóng góp chỉ trích việc sử dụng code hỗ trợ bởi AI trong Linux kernel rằng: Nếu không đồng ý, họ có thể tự tách nhánh (fork) kernel này hoặc rời đi. Bản vá đầu tiên có sự hỗ trợ của AI được gửi vào tháng 10 năm 2026, nhằm giải quyết một vấn đề về cache phát sinh khi nhiều CPU cùng đọc một file.
Những người duy trì Linux kernel cũng đã đạt được sự đồng thuận về việc loại bỏ nhãn đánh dấu "sử dụng AI". Tuy nhiên, việc chấp nhận AI đi kèm với những điều kiện nghiêm ngặt, vì con người vẫn phải chịu trách nhiệm cho từng dòng code.
Thực tế là mọi hệ điều hành đều chạy các ứng dụng, và những ứng dụng này thường được xây dựng với sự trợ giúp của AI. Một lệnh cấm AI có thể chỉ áp dụng cho chính hệ điều hành đó, nhưng nếu muốn một kernel hệ điều hành hoàn toàn không có dấu vết của AI, bạn buộc phải chọn một kernel không phải Linux.
Trong 4 lựa chọn này, Elementary OS là lựa chọn dễ dàng nhất. Nhiều người đánh giá cao việc Gentoo trao quyền kiểm soát toàn diện cho người dùng, nhưng bản thân nó vẫn bao gồm các phần mềm được phát triển bằng AI từ những nguồn bên ngoài. Chính sách của NetBSD hướng tới việc loại bỏ AI khỏi kernel hệ điều hành của chính họ, nhưng quá trình cài đặt có thể phức tạp hơn. Còn với Redox OS, đừng vội sử dụng ngay lúc này, dù quá trình phát triển của nó rất đáng để theo dõi.
Hướng dẫn AI
AI Tools
Học IT





Hệ thống
Windows 11
Windows 7
Windows 8
Cấu hình Router/Switch
AI
Hàm Excel