Đừng mua SSD di động chỉ vì con số tốc độ in trên vỏ hộp

Trong nhiều năm qua, tôi đã phải mua không ít ổ SSD gắn ngoài cho mình và bạn bè – những người làm việc chuyên nghiệp trong lĩnh vực sáng tạo video. Thoạt nghe thì có vẻ ổ SSD di động nào cũng na ná nhau, nhưng thực tế cho tôi thấy rằng việc chọn ổ không hề đơn giản như mua cái nhanh nhất hay rẻ nhất trên kệ.

Điều quan trọng nhất với SSD di động không phải là tốc độ tối đa trên lý thuyết, mà là hiệu năng duy trì trong điều kiện sử dụng thực tế. Chúng ta thường dùng SSD gắn ngoài khác với SSD gắn trong. Tất nhiên, bạn hoàn toàn có thể dùng SSD di động cho những tác vụ giống ổ trong máy. Cá nhân tôi vẫn dùng SSD ngoài cho laptop để lưu thư viện game Steam, và nó hoạt động ổn. Tuy nhiên, hiệu năng chắc chắn không thể so với ổ gắn trong.

Với đa số người dùng, câu hỏi cần đặt ra là: ổ chạy nhanh đến đâu khi bạn sao chép 100GB dữ liệu liên tục? Nếu chỉ sau vài phút mà tốc độ bắt đầu tụt dốc vì quá nhiệt, vì bộ điều khiển không theo kịp, hoặc vì không có bộ nhớ đệm DRAM, thì những con số tốc độ “khủng” trên hộp gần như vô nghĩa. Cách duy nhất để biết điều này là đọc các bài đánh giá nghiêm túc, trong đó có kiểm tra tốc độ truyền file lớn kéo dài.

Ngoài hiệu năng duy trì, độ bền ghi (write endurance) là một thông số cực kỳ quan trọng với SSD gắn ngoài, thậm chí còn quan trọng hơn so với ổ hệ thống. Lý do là vì SSD hao mòn chủ yếu trong quá trình ghi và xóa dữ liệu, trong khi ổ di động thường xuyên được dùng để chép file, xóa đi rồi lại chép tiếp. SSD vốn không phù hợp cho lưu trữ dài hạn; nếu cần backup lâu dài, ổ cứng HDD gắn ngoài vẫn là lựa chọn tốt hơn. Vì vậy, thay vì chi tiền cho tốc độ cao nhất, bạn nên ưu tiên những ổ có chất lượng tốt và chỉ số TBW (tổng dung lượng ghi) cao hơn.

Bảo mật cũng là yếu tố không nên bỏ qua, đặc biệt với ổ SSD mang theo người. Tôi không quá bận tâm chuyện bảo mật thư viện game, nhưng SSD di động thường xuyên được dùng để mang theo dữ liệu nhạy cảm. Nếu bạn hay di chuyển, hoặc có nguy cơ làm mất ổ hay bị kiểm tra tại sân bay, thì mã hóa phần cứng tích hợp là một điểm cộng lớn.

Những ổ như Samsung T7 Touch có sẵn mã hóa phần cứng 256-bit, giúp bạn không phải lo về khả năng tương thích hệ điều hành hay hiệu năng bị giảm khi giải mã. Dĩ nhiên, bạn vẫn có thể dùng BitLocker To Go hoặc các giải pháp phần mềm khác, nhưng mã hóa ngay trên phần cứng giúp ổ hoạt động linh hoạt hơn trên nhiều thiết bị mà không cần thiết lập rườm rà.

Độ bền vật lý của SSD cũng nên phù hợp với cách bạn sử dụng. Một ổ SSD nhỏ gọn bỏ trong túi chống sốc của MacBook không nhất thiết phải chống nước hay chống rơi. Nhưng ổ dùng để gắn vào máy quay, hoặc theo chân người làm việc ngoài hiện trường, thì hoàn toàn có thể bị ướt hoặc rơi rớt bất ngờ.

Cá nhân tôi rất thích tận dụng các hộp chuyển rẻ tiền để biến SSD gắn trong cũ thành ổ di động. Cách này vừa tiết kiệm, vừa linh hoạt, và bạn còn có thể chọn vỏ chống sốc nếu cần mà không tốn quá nhiều tiền. Nếu SSD NVMe cũ của bạn chưa bị hao mòn nhiều, việc tái sử dụng là rất hợp lý, bởi nút thắt cổ chai khi dùng qua USB thường vẫn quanh mức 1GB/s, dù các cổng mới có thể cao hơn. Với SSD SATA gắn ngoài, nhiều ổ vẫn có thể tiệm cận mức 600MB/s lý thuyết của giao tiếp này.

Một lưu ý quan trọng khác là nếu dùng hộp chuyển NVMe cho SSD M.2, hãy chọn loại có tản nhiệt. Ngay cả khi vỏ kim loại đóng vai trò làm mát, việc tản nhiệt vẫn rất cần thiết để giữ hiệu năng ổn định và tránh làm ổ “chết yểu” vì quá nóng.

Cuối cùng, có những tính năng mà tôi hoàn toàn bỏ qua, thậm chí coi là điểm trừ khi chọn mua SSD di động. Đèn RGB hay các chi tiết trang trí màu mè chỉ làm lãng phí ngân sách – số tiền đó lẽ ra nên được đầu tư cho tốc độ thực hoặc độ bền. Tương tự, những thiết kế quá cầu kỳ hay hình thức “thời trang” không phải thứ tôi cần ở một ổ SSD. Với tôi, nó phải hoạt động ổn định và dùng được lâu, chứ không cần trông như một món phụ kiện sành điệu.