Măng tre có thể trở thành “siêu thực phẩm” mới theo nghiên cứu khoa học

Một nghiên cứu mới cho thấy măng tre có thể mang lại nhiều lợi ích bất ngờ cho quá trình trao đổi chất, tiêu hóa và khả năng chống oxy hóa.

Các nhà khoa học vừa hoàn thành nghiên cứu tổng hợp học thuật đầu tiên nhằm đánh giá toàn diện tác động của việc tiêu thụ tre – cụ thể là măng tre – như một loại thực phẩm. Kết quả cho thấy loài cây phát triển cực nhanh này có tiềm năng sức khỏe lớn hơn nhiều so với những gì trước đây chúng ta vẫn nghĩ.

Tổng hợp từ nhiều nghiên cứu khác nhau, nhóm tác giả phát hiện việc ăn măng tre có liên quan tới khả năng kiểm soát đường huyết tốt hơn, giảm viêm, cải thiện chức năng tiêu hóa và tăng hoạt tính chống oxy hóa. Những đặc điểm này đưa măng tre vào nhóm các thực phẩm đang được quan tâm nghiên cứu vì khả năng hỗ trợ sức khỏe lâu dài.

Tre không chỉ nổi bật về mặt dinh dưỡng mà còn đặc biệt về sinh học. Đây là loài thực vật phát triển nhanh nhất thế giới, với một số loài có thể cao thêm tới 90 cm chỉ trong một ngày. Dù Trung Quốc và Ấn Độ hiện chiếm phần lớn sản lượng tre toàn cầu, và măng tre đã xuất hiện trong ẩm thực châu Á suốt hàng trăm năm, nhưng ở nhiều khu vực khác, tre vẫn chưa được chú ý đúng mức như một loại thực phẩm chức năng. Phát hiện mới cho thấy điều này có thể sớm thay đổi, nhất là trong bối cảnh con người ngày càng tìm kiếm những nguồn thực phẩm bền vững và có giá trị sức khỏe cao.

Xét về thành phần dinh dưỡng, măng tre sở hữu sự kết hợp hiếm gặp giữa hàm lượng protein cao và lượng chất béo rất thấp, kèm theo đó là lượng chất xơ ở mức vừa phải. Măng cũng cung cấp các axit amin thiết yếu, khoáng vi lượng như selen và kali, cùng nhiều vitamin tự nhiên gồm thiamine, niacin, vitamin A, B6 và E. Nhờ giàu dưỡng chất nhưng lại ít calo, măng tre được xem là thực phẩm có mật độ dinh dưỡng cao – một yếu tố thường gắn liền với lợi ích cho sức khỏe chuyển hóa.

Tổng hợp bằng chứng khoa học

Nghiên cứu này do các nhà khoa học tại Đại học Anglia Ruskin (Anh) dẫn đầu, và là nỗ lực đầu tiên nhằm hệ thống hóa toàn bộ các công trình khoa học hiện có liên quan đến việc tiêu thụ tre làm thực phẩm. Phân tích bao gồm cả các nghiên cứu trên người (in vivo) lẫn thí nghiệm trong phòng thí nghiệm trên tế bào người (in vitro), cho phép đánh giá đồng thời tác động thực tế và cơ chế sinh học bên trong.

Kết quả từ các thử nghiệm trên người cho thấy măng tre có thể đóng vai trò tích cực trong việc hỗ trợ sức khỏe chuyển hóa. Một số nghiên cứu ghi nhận khả năng cải thiện kiểm soát đường huyết, yếu tố then chốt trong quản lý bệnh tiểu đường. Ngoài ra, các chỉ số mỡ máu cũng được cải thiện, qua đó góp phần giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

Tác động tới tiêu hóa và sức khỏe tế bào

Không chỉ dừng lại ở chuyển hóa, thành phần chất xơ trong măng tre được cho là có vai trò quan trọng đối với hệ tiêu hóa. Tre chứa các loại xơ cấu trúc như cellulose, hemicellulose và lignin – những chất đã được biết đến với tác dụng hỗ trợ nhu động ruột và chức năng đường ruột. Các nghiên cứu trên người trong bài tổng quan ghi nhận hoạt động tiêu hóa được cải thiện rõ rệt sau khi bổ sung măng tre vào chế độ ăn.

Ở cấp độ tế bào, việc tiêu thụ măng tre còn cho thấy gia tăng hoạt tính chống oxy hóa và chống viêm, đồng thời giảm độc tính tế bào và cải thiện khả năng sống của tế bào. Những tác động này cho thấy các hợp chất trong tre có thể giúp bảo vệ tế bào khỏi stress oxy hóa – một trong những yếu tố liên quan đến lão hóa và sự hình thành bệnh mạn tính.

Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cũng củng cố thêm những phát hiện này khi xác nhận khả năng chống oxy hóa mạnh của tre, đồng thời phát hiện tác dụng giống probiotic. Điều đó gợi ý rằng măng tre có thể hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột, vốn đóng vai trò trung tâm trong tiêu hóa, miễn dịch và điều hòa chuyển hóa.

Đáng chú ý, các nhà khoa học còn phát hiện tiềm năng ứng dụng của tre ngoài việc ăn trực tiếp. Một số hợp chất trong tre có khả năng ức chế sự hình thành furan và làm giảm acrylamide – hai chất độc hại thường xuất hiện khi thực phẩm được chiên hoặc nướng. Điều này mở ra khả năng sử dụng chiết xuất từ tre trong quy trình chế biến thực phẩm, giúp giảm nguy cơ phơi nhiễm các chất có hại cho sức khỏe.

Lưu ý về an toàn và cách chế biến

Dù vậy, bài tổng quan cũng cảnh báo nguy cơ nghiêm trọng nếu măng tre không được chế biến đúng cách. Một số loài tre chứa glycoside sinh cyanua, có thể giải phóng cyanide nếu ăn sống.

Ngoài ra, một nghiên cứu cho thấy măng tre có thể chứa các hợp chất ảnh hưởng đến quá trình sản xuất hormone tuyến giáp, làm tăng nguy cơ bướu cổ – tình trạng liên quan đến nhiều biến chứng sức khỏe. Tuy nhiên, cả hai rủi ro này đều có thể tránh được nếu luộc sơ măng đúng cách trước khi sử dụng.

Giáo sư Lee Smith, tác giả chính của nghiên cứu và là Giáo sư Y tế Công cộng tại Đại học Anglia Ruskin, cho biết:

Tre đã được tiêu thụ phổ biến tại nhiều quốc gia châu Á và có tiềm năng rất lớn để trở thành một thành phần lành mạnh, bền vững trong chế độ ăn toàn cầu – nhưng điều kiện tiên quyết là phải chế biến đúng cách.

Những lợi ích sức khỏe đa dạng được ghi nhận, bao gồm khả năng hỗ trợ đối phó với các vấn đề hiện đại như tiểu đường và bệnh tim mạch, nhiều khả năng bắt nguồn từ thành phần dinh dưỡng của tre và các chiết xuất từ nó, vốn giàu protein, axit amin, carbohydrate, khoáng chất và vitamin.