Lưu trữ mật khẩu bằng phần cứng hay phần mềm an toàn hơn?

Mật khẩu là lớp bảo vệ đầu tiên cho hầu hết tài khoản online của chúng ta, nhưng lưu trữ chúng ở đâu và bằng cách nào... lại là câu hỏi khiến không ít người băn khoăn bởi vì không chỉ có 1 phương pháp lưu trữ mật khẩu kỹ thuật số.

Giờ đây, bạn có thể chọn từ vô số tùy chọn, một số sử dụng phần cứng, một số sử dụng phần mềm, thậm chí đồng thời cả cả hai. Nhưng giữa lưu trữ mật khẩu bằng phần cứng và phần mềm, cái nào an toàn hơn? Có tùy chọn nào vượt trội hơn tùy chọn kia về mặt bảo mật không?

Bài viết này sẽ phân tích chi tiết ưu nhược điểm của từng phương pháp, giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn dựa trên nhu cầu thực tế của mình.

Lưu trữ mật khẩu bằng phần cứng là gì?

Lưu trữ mật khẩu bằng phần cứng liên quan đến việc sử dụng các thiết bị vật lý, chẳng hạn như ổ SSD và ổ flash để lưu trữ mật khẩu của bạn. Giả sử bạn sử dụng một USB đơn giản để lưu trữ mật khẩu của mình. Đây được coi là một loại lưu trữ phần cứng.

Các thiết bị sau đây thường được sử dụng để lưu trữ dữ liệu:

• Ổ HDD.
• Ổ SSD.
• Ổ flash.
• Bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên (RAM).
• Bộ nhớ chỉ đọc (ROM).

Các thiết bị và thành phần trên đều lưu trữ dữ liệu theo những cách khác nhau. Bạn cũng có thể sử dụng các loại bộ nhớ lưu trữ cũ hơn, chẳng hạn như đĩa mềm hay đĩa từ (MDM), nhưng những phương pháp như vậy ngày nay hiếm khi được sử dụng.

Nếu muốn lưu trữ mật khẩu của mình trong một thiết bị phần cứng di động, bạn có thể sử dụng ổ cứng di động HDD, SSD hoặc USB. Chúng được bán bởi hàng ngàn nhà cung cấp trực tuyến, cũng như nhiều cửa hàng thực tế. Tùy thuộc vào thương hiệu, dung lượng bộ nhớ và tốc độ, giá của các thiết bị đó có thể rất khác nhau.

Tuy nhiên, ba tùy chọn lưu trữ này không được thiết kế dành riêng cho lưu trữ dữ liệu nhạy cảm, nghĩa là các bên không được phép có thể dễ dàng truy cập chúng hơn nếu có cơ hội. Ví dụ, nếu ai đó bắt gặp SSD di động của bạn và bạn không có lớp bảo vệ nào để giữ an toàn cho dữ liệu mà nó lưu trữ, người đó có thể rất dễ dàng truy cập mật khẩu của bạn bằng cách kết nối ổ SSD với PC. Điều tương tự cũng xảy ra với ổ cứng di động và ổ flash USB.

Nhưng đừng lo lắng: có những tùy chọn phần cứng được thiết kế đặc biệt để lưu trữ dữ liệu nhạy cảm. USB mã hóa, chẳng hạn như Kingston IronKey, là một lựa chọn phổ biến cho những ai muốn lưu trữ dữ liệu bằng phần cứng nhưng không muốn xử lý các lỗ hổng mà những thiết bị lưu trữ thông thường gặp phải. USB được mã hóa có thể đi kèm với nhiều tính năng bảo mật hữu ích, chẳng hạn như bảo vệ bằng mật khẩu, mã hóa dữ liệu và khôi phục nhiều mật khẩu.

Tuy nhiên, có nhiều cách để bạn có thể mã hóa thẻ nhớ USB thông thường bằng phần mềm mã hóa ổ flash, chẳng hạn như DriveCrypt và Rohos. Đảm bảo rằng bạn đang sử dụng một chương trình phần mềm đáng tin cậy nếu muốn thực hiện việc này, để bạn chắc chắn rằng mật khẩu của mình đang thực sự được mã hóa.

Bạn cũng có thể sử dụng thiết bị mật khẩu điện tử cơ bản, chẳng hạn như PIN-Master, lưu trữ mật khẩu của bạn trong cài đặt ngoại tuyến và được mã hóa. Đây là những thiết bị công nghệ khá thấp, nhưng đôi khi càng ít càng tốt, vì việc thiếu kết nối Internet có thể làm gián đoạn các cuộc tấn công từ xa.

Một số thiết bị lưu trữ/quản lý mật khẩu bằng phần cứng:

• YubiKey (khóa bảo mật USB/NFC, hỗ trợ FIDO2, OTP)
• Google Titan Security Key
• Ledger Nano S/X (ví cứng, thường dùng cho crypto nhưng cũng lưu khóa bảo mật)
• Trezor (ví cứng tương tự Ledger)
• TPM chip (Trusted Platform Module) tích hợp sẵn trên laptop/PC
• Thẻ thông minh (smart card) dùng trong doanh nghiệp, cơ quan nhà nước
• OnlyKey (khóa bảo mật kiêm quản lý mật khẩu phần cứng)

Lưu trữ mật khẩu bằng phần mềm là gì?

Lưu trữ mật khẩu bằng phần mềm sử dụng các chương trình phần mềm, chẳng hạn như ứng dụng, để lưu trữ thông tin đăng nhập.

Bạn thực sự có thể sử dụng một số lượng lớn ứng dụng để lưu trữ mật khẩu của mình. Bất kỳ ứng dụng nào cho phép bạn lưu trữ dữ liệu văn bản gốc, chẳng hạn như trình ghi chú kỹ thuật số, về mặt kỹ thuật là đủ. Tuy nhiên, những ứng dụng này không được tạo ra để bảo mật dữ liệu của bạn. Thay vào đó, chúng chỉ lưu trữ nó cho bạn.

Để lưu trữ mật khẩu của bạn bằng phần mềm, tốt nhất bạn nên sử dụng ứng dụng quản lý mật khẩu đáng tin cậy.

Các ứng dụng quản lý mật khẩu đã trở nên vô cùng phổ biến trong thập kỷ qua, với những người đang tìm kiếm một cách hiệu quả nhưng an toàn để lưu trữ mật khẩu của họ. Không có gì thuận tiện hơn là có một ứng dụng ngay trên điện thoại hoặc máy tính lưu trữ tất cả các chi tiết đăng nhập của bạn, cho các trang web thương mại điện tử, mạng xã hội, nền tảng ngân hàng hoặc thứ gì đó tương tự. Bạn cũng có thể sử dụng trình quản lý mật khẩu để lưu trữ các loại thông tin có giá trị khác, chẳng hạn như chi tiết hộ chiếu hoặc số an sinh xã hội.

Trình quản lý mật khẩu hợp pháp không chỉ giữ mật khẩu của bạn ở gần để dễ dàng truy cập. Các ứng dụng này sử dụng nhiều biện pháp bảo mật khác nhau để đảm bảo rằng chỉ bạn mới có thể truy cập được dữ liệu nhạy cảm này. Điều này sẽ được thảo luận chi tiết hơn một chút sau, nhưng đáng lưu ý nếu bạn lo lắng về việc lưu trữ mật khẩu bằng phần mềm.

Một số trình quản lý mật khẩu có tính phí, trong khi những trình quản lý khác hoàn toàn miễn phí. Thông thường, một ứng dụng trình quản lý sẽ giữ một số tính năng nhất định đằng sau yêu cầu phí, nghĩa là bạn cần phải là người dùng cao cấp để truy cập toàn bộ ứng dụng.

Một số ứng dụng quản lý mật khẩu bằng phần mềm:

• Bitwarden (mã nguồn mở, miễn phí, đồng bộ đa nền tảng)
• 1Password (trả phí, giao diện thân thiện, tích hợp tốt với gia đình/nhóm)
• LastPass (phổ biến nhưng từng dính một số sự cố bảo mật)
• Dashlane (có tính năng theo dõi rò rỉ dữ liệu)
• KeePass (mã nguồn mở, lưu trữ cục bộ, không đồng bộ đám mây mặc định)
• Trình quản lý mật khẩu tích hợp trong trình duyệt (Chrome, Firefox, Safari)
• Apple Keychain (dành cho hệ sinh thái Apple)

Loại lưu trữ nào là tốt nhất cho mật khẩu của bạn?

Cả lưu trữ phần cứng và phần mềm đều không phải là lựa chọn tệ để giữ an toàn cho mật khẩu của bạn. Cả phần cứng và phần mềm đều có thể cung cấp cho bạn các phương pháp lưu trữ mật khẩu chắc chắn, nhưng mỗi loại đều có ưu và nhược điểm.

Ưu và nhược điểm của lưu trữ mật khẩu bằng phần cứng

Ưu điểm:

• Khả năng hoạt động hoàn toàn ngoại tuyến: các thiết bị như SSD, HDD hay USB không cần kết nối mạng để lưu trữ dữ liệu, vì dữ liệu truyền trực tiếp giữa PC và thiết bị
• Giảm thiểu nguy cơ bị đánh cắp qua mạng: do không có đường truyền trực tuyến, kẻ xấu mất đi một trong những con đường phổ biến nhất để tấn công, khiến việc truy cập trái phép vào mật khẩu trở nên khó khăn hơn nhiều

Nhược điểm:

• Chi phí cao: thiết bị phần cứng thường đắt hơn phần mềm, một số ổ cứng/SSD di động có giá lên đến hàng trăm đô la mà chưa chắc có tính năng bảo mật; ổ flash mã hóa cũng không hề rẻ
• Rủi ro mất dữ liệu vĩnh viễn: nếu không sao lưu sang thiết bị khác, việc mất hoặc hỏng thiết bị lưu trữ đồng nghĩa với việc mất toàn bộ mật khẩu và không thể truy cập vào các tài khoản liên quan
• Nguy cơ bị tấn công khi kết nối với máy tính: nếu PC bị hacker chiếm quyền truy cập từ xa, mật khẩu có thể bị đánh cắp ngay trong lúc thiết bị phần cứng kết nối với máy; việc vô tình copy file mật khẩu vào PC cũng có thể khiến file bị lộ nếu máy là mục tiêu tấn công

Ưu và nhược điểm của lưu trữ mật khẩu bằng phần mềm

Ưu điểm:

• Tiện lợi và giá cả phải chăng: nhiều trình quản lý mật khẩu uy tín miễn phí sử dụng hoặc có phiên bản cao cấp với chi phí hợp lý; việc tính phí cao cho tính năng độc quyền không phải trường hợp phổ biến
• Dễ dàng truy cập mọi lúc: không cần thiết bị riêng biệt hay thao tác cắm kết nối, chỉ cần mở ứng dụng trên điện thoại, laptop, máy tính bảng... là có thể xem mật khẩu ngay lập tức

Nhược điểm:

• Phụ thuộc vào kết nối đám mây: hầu hết trình quản lý mật khẩu lưu trữ dữ liệu qua Internet, việc truyền và lưu trên đám mây mở ra nguy cơ bị tấn công từ xa nếu kết nối không an toàn, kẻ xấu có thể khai thác lỗ hổng để đánh cắp dữ liệu đang truyền
• Rủi ro bảo mật vẫn tồn tại dù có nhiều lớp bảo vệ: các dịch vụ lưu trữ đám mây thường áp dụng nhiều biện pháp bảo mật, nhưng không phần mềm nào miễn nhiễm hoàn toàn với malware hay hacker
• Giới hạn của lựa chọn ngoại tuyến: dù có trình quản lý mật khẩu ngoại tuyến hoặc kết hợp cả hai chế độ, phần lớn vẫn yêu cầu kết nối mạng khi thêm mật khẩu mới vào kho lưu trữ, tạo ra lỗ hổng tiềm ẩn

Kết luận

Nhìn chung, không có phương pháp nào là hoàn hảo tuyệt đối cả. Lưu trữ phần cứng mạnh về khả năng ngoại tuyến và chống tấn công từ xa qua mạng, nhưng đổi lại thì chi phí cao và rủi ro mất dữ liệu nếu không sao lưu. Ngược lại, lưu trữ phần mềm tiện lợi, dễ tiếp cận và tiết kiệm chi phí, nhưng lại phụ thuộc vào kết nối mạng và tiềm ẩn nguy cơ bị tấn công qua mạng.

Vậy bạn nên chọn loại lưu trữ nào? Điều đó phụ thuộc vào nhu cầu sử dụng bạn!

Đối với người dùng cá nhân hay nhân viên văn phòng: có thể ưu tiên dùng quản lý mật khẩu bằng các ứng dụng phần mềm như Bitwarden hoặc 1Password vì tính tiện lợi, dễ đồng bộ nhiều thiết bị và chi phí thấp, phù hợp với nhu cầu sử dụng hàng ngày.

Đối với người thường xuyên giao dịch tài chính, sở hữu tài sản số (crypto): nên đầu tư thêm khóa bảo mật phần cứng để bảo vệ được các tài khoản quan trọng nhất.

Đối với Doanh nghiệp, tổ chức xử lý dữ liệu nhạy cảm: nên kết hợp cả hai giải pháp, dùng phần mềm quản lý mật khẩu cho công việc hàng ngày, đồng thời trang bị thiết bị phần cứng hoặc thẻ thông minh cho nhân viên có quyền truy cập vào hệ thống quan trọng.

Người ưu tiên bảo mật tối đa, ít quan tâm sự tiện lợi: có thể chọn hoàn toàn lưu trữ phần cứng ngoại tuyến, chấp nhận đánh đổi về chi phí và sự bất tiện khi cần truy cập nhanh.

Lựa chọn tốt nhất thường không phải là chọn một trong hai, mà là kết hợp linh hoạt cả phần cứng và phần mềm tùy theo mức độ quan trọng của từng loại tài khoản!