Gemini Gems là gì? Cách tạo chatbot AI tùy chỉnh trên Google Gemini

Gemini ngày nay không còn chỉ là một chatbot trả lời câu hỏi hay tạo hình ảnh. Nền tảng AI của Google đã có thể hỗ trợ lập trình ứng dụng bằng ngôn ngữ tự nhiên (vibe coding), thực hiện nghiên cứu chuyên sâu, biến tài liệu thành khóa học tương tác và nhiều tác vụ khác. Tuy nhiên, có một tính năng từng được Google giới thiệu khá nổi bật nhưng hiện đã được đưa vào mục cài đặt, đó là Gemini Gems.

Có thể xem Gems là phiên bản tương đương với Custom GPT trên ChatGPT. Thay vì phải lặp đi lặp lại cùng một lời nhắc ở mỗi cuộc trò chuyện, người dùng chỉ cần thiết lập một lần để tạo ra chatbot AI chuyên biệt cho từng mục đích. Gem sẽ ghi nhớ vai trò, phong cách phản hồi và kiến thức được cung cấp, từ đó trở thành một "chuyên gia AI" trong lĩnh vực mà bạn mong muốn, hỗ trợ từ lên ý tưởng, sáng tạo nội dung cho đến giải quyết các công việc chuyên môn. Tuy nhiên, giữa Gems, Gemini thông thường và Gemini Notebook có khá nhiều điểm giao thoa, khiến không ít người bối rối khi lựa chọn công cụ phù hợp. Dưới đây là cách Gems hoạt động cũng như những trường hợp nên sử dụng tính năng này.

Gemini Gems là gì?

Google mô tả Gems là những "chuyên gia AI tùy chỉnh" (Custom AI Experts). Về bản chất, bạn sẽ tạo cho chatbot một "tính cách" và giao cho nó một nhiệm vụ cụ thể. Chẳng hạn, bạn có thể xây dựng một Gem chuyên tư vấn nghề nghiệp, hỗ trợ lập kế hoạch công việc, sáng tạo ý tưởng bán hàng hoặc bất kỳ lĩnh vực nào khác. Ngoài phần hướng dẫn (instructions), Gems còn cho phép tải lên tài liệu cá nhân, liên kết dữ liệu từ Google Drive, nhập mã nguồn hoặc kết nối trực tiếp với Notebook trong Gemini Notebook để mở rộng lượng kiến thức mà chatbot có thể sử dụng.

Một điểm đáng chú ý là bạn có thể chỉ định công cụ mặc định cho Gem. Theo mặc định, Gem sẽ tự lựa chọn công cụ phù hợp tùy từng cuộc hội thoại. Tuy nhiên, nếu chỉ muốn Gem ưu tiên tạo video, hình ảnh hoặc âm nhạc thì bạn hoàn toàn có thể thiết lập trước để chatbot luôn sử dụng đúng loại công cụ đó.

Đối với người mới, Google cũng cung cấp sẵn nhiều Gem mẫu như Brainstormer, Career Guide, Productivity Planner hay Sales Pitch Ideator. Những Gem này có thể chỉnh sửa lại để phù hợp với nhu cầu cá nhân, giúp người dùng không phải bắt đầu từ con số 0.

Cách tạo một Gemini Gem

Việc tạo Gem khá đơn giản, nhưng chất lượng của chatbot sẽ phụ thuộc rất nhiều vào hướng dẫn và dữ liệu mà bạn cung cấp. Sau này, bạn vẫn có thể quay lại bổ sung thêm thông tin để Gem ngày càng hiểu rõ nhiệm vụ của mình hơn.

Hiện tại, việc tạo Gem chỉ thực hiện được trên phiên bản web của Gemini, trong khi ứng dụng di động chỉ hỗ trợ sử dụng các Gem đã tạo.

Các bước thực hiện gồm:

1. Đăng nhập vào Gemini.
2. Nhấn biểu tượng Settings ở cuối thanh bên trái.
3. Chọn Gems.
4. Chọn một Gem mẫu của Google hoặc nhấn Create New để tạo Gem mới.

Sau đó, bạn chỉ cần điền các thông tin cần thiết gồm:

1. Đặt tên cho Gem.
2. Viết mô tả ngắn về chức năng.
3. Nhập hướng dẫn chi tiết (Instructions).
4. Chọn công cụ mặc định nếu cần.
5. Tải lên tài liệu hoặc dữ liệu bổ sung (tùy chọn).
6. Nhấn Save để hoàn tất.

Google cũng cung cấp tài liệu hướng dẫn chi tiết giúp người dùng khai thác tối đa khả năng của Gems nếu muốn xây dựng những chatbot phức tạp hơn.

Gemini Gems hoạt động hiệu quả đến đâu?

Một ví dụ khá thú vị là sử dụng Gem để gợi ý phim. Chỉ với vài hướng dẫn đơn giản như "bạn là chuyên gia điện ảnh" cùng danh sách những thể loại và bộ phim yêu thích, Gem đã bắt đầu đặt thêm nhiều câu hỏi để hiểu rõ sở thích của người dùng trước khi đưa ra đề xuất.

Kết quả khá ấn tượng khi chatbot gợi ý đúng nhiều bộ phim yêu thích khác mà trước đó chưa từng được khai báo trong phần thiết lập. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một hạn chế. Khi yêu cầu Gem ghi nhớ thêm những bộ phim mới này cho các lần sử dụng sau, chatbot xác nhận đã cập nhật "hồ sơ sở thích" của người dùng, nhưng khi mở lại phần cài đặt thì các thông tin đó thực tế không được lưu vào Instructions. Điều này cho thấy Google vẫn chưa hỗ trợ chỉnh sửa trực tiếp bộ nhớ dài hạn của Gem thông qua cuộc hội thoại, trong khi một số nền tảng khác như Claude Projects đã có khả năng ghi nhớ bổ sung thông tin từ nhiều cuộc trò chuyện khác nhau.

Khi nào nên dùng Gem thay vì Gemini thông thường?

Gemini bản tiêu chuẩn hoàn toàn có thể thực hiện hầu hết các công việc mà Gems đảm nhận. Tuy nhiên, Gems vẫn mang lại một số lợi thế đáng kể.

Trước hết, Gem luôn duy trì cùng một vai trò và phong cách phản hồi dựa trên những hướng dẫn đã thiết lập. Nếu sử dụng Gemini thông thường, mỗi lần bắt đầu cuộc trò chuyện mới, người dùng sẽ phải mô tả lại toàn bộ yêu cầu này từ đầu.

Bên cạnh đó, Gems cho phép lưu sẵn các tài liệu tham khảo trong phần cài đặt. Điều này giúp bạn không cần tải lại cùng một bộ tài liệu mỗi khi mở cuộc hội thoại mới. Nhờ luôn hoạt động trong phạm vi chuyên môn đã được xác định, Gems cũng thường cho câu trả lời ổn định và nhất quán hơn so với Gemini ở chế độ đa năng.

Gems và Gemini Notebook khác nhau như thế nào?

Dù rất hữu ích, Gems không phải lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp nhất. Về cơ bản, Gem vẫn là một chatbot AI có khả năng kết hợp dữ liệu người dùng cung cấp với thông tin tìm kiếm trên Internet để tạo ra câu trả lời.

Trong khi đó, Gemini Notebook (trước đây là NotebookLM) lại hoạt động theo hướng hoàn toàn khác. Notebook xem các tài liệu mà người dùng tải lên là nguồn thông tin đáng tin cậy và chỉ dựa trên những tài liệu đó để trả lời câu hỏi, thay vì kết hợp thêm dữ liệu từ Internet.

Một thử nghiệm nhỏ cho thấy hai tính năng này còn có thể bổ trợ lẫn nhau. Khi tạo một Notebook chứa danh sách những bộ phim yêu thích rồi liên kết Notebook đó với Gem, chatbot đã sử dụng đồng thời cả dữ liệu trong phần Instructions lẫn nội dung từ Notebook để đưa ra các gợi ý chính xác hơn. Đáng chú ý, việc kết nối Notebook không giới hạn Gem trong phạm vi tài liệu đó. Chatbot vẫn có thể truy cập thông tin trên Internet và chỉ sử dụng Notebook như một lớp ngữ cảnh bổ sung.

Gemini Gems là một trong những tính năng hữu ích nhưng ít được chú ý của Gemini. Thay vì liên tục lặp lại cùng một lời nhắc, người dùng có thể xây dựng các chatbot AI chuyên biệt cho từng nhu cầu như tư vấn, nghiên cứu, lập kế hoạch hay sáng tạo nội dung. Trong khi đó, Gemini Notebook phù hợp hơn với những trường hợp cần AI chỉ dựa trên các tài liệu nội bộ mà không pha trộn thông tin từ Internet.

Nếu biết kết hợp đúng cách giữa Gemini, Gems và Notebook, người dùng có thể tạo ra những trợ lý AI có mức độ cá nhân hóa cao hơn rất nhiều so với việc chỉ sử dụng chatbot thông thường.