Liệu Internet toàn cầu có thể sập hoàn toàn?

Ai cũng từng khổ sở vì mạng chậm, mất kết nối đúng lúc đang làm việc hoặc xem phim đến đoạn gay cấn. Những sự cố mất mạng diện rộng trong nhiều năm qua cho thấy Internet cũng có lúc gặp vấn đề nghiêm trọng, đủ để làm đình trệ các hoạt động hằng ngày. Nhưng câu hỏi lớn là: liệu có khả năng toàn bộ Internet trên khắp thế giới cùng lúc “sập” hay không?

Internet thường được gọi là “mạng lưới của các mạng lưới”, kết nối thiết bị trong gia đình, doanh nghiệp, không gian công cộng và nhiều môi trường khác. Vì vậy, để Internet toàn cầu ngừng hoạt động, rất nhiều hạ tầng cốt lõi phải bị tác động trong một khoảng thời gian ngắn.

Theo giáo sư George Cybenko (Đại học Dartmouth), điều này có thể xảy ra về mặt lý thuyết, nhưng sẽ đòi hỏi nguồn lực khổng lồ và/hoặc những trùng hợp hiếm gặp, khiến khả năng xảy ra rất thấp. Ngay cả khi Internet toàn cầu gặp trục trặc, các mạng cục bộ (trong gia đình hay doanh nghiệp) vẫn có thể tiếp tục hoạt động.

Ngay từ đầu, Internet đã được xây dựng với mức độ đa dạng, ngẫu nhiên và phân tán cao, nên việc sập toàn hệ thống là cực kỳ khó. Khi bạn gửi thông tin - ví dụ một tin nhắn giữa hai smartphone - dữ liệu sẽ được chia thành nhiều gói nhỏ và tự động chọn tuyến đường nhanh nhất còn khả dụng. Nếu một tuyến gặp sự cố, gói tin sẽ chuyển sang tuyến khác. Nhờ vậy, dữ liệu vẫn đến nơi dù có hỏng hóc cục bộ.

Thiết kế này giúp Internet tránh sụp đổ hoàn toàn trước hư hại vật lý (như đứt cáp quang biển, trung tâm mạng mất điện) hay sự cố phần mềm (lỗi hệ thống, tấn công của tin tặc). Ngay cả khi một nhà cung cấp hạ tầng lớn như Cloudflare gặp sự cố, gián đoạn thường chỉ kéo dài vài giờ và không lan sang các hệ thống khác.

Nếu xảy ra sự cố lớn hơn - chẳng hạn bão Mặt Trời mạnh và bất ngờ - việc sửa chữa có thể mất thời gian. Tuy nhiên, nhiều chính phủ và tập đoàn lớn đã có kế hoạch khôi phục, gồm lưu trữ đám mây và nguồn điện dự phòng, để nhanh chóng nối lại hoạt động.

Ngược lại, trong một số thời điểm biểu tình lớn, một vài chính phủ từng chủ động ngắt Internet bằng cách phá hạ tầng như lưới điện, cáp quang, hoặc bóp băng thông (cố ý giảm tốc độ xử lý kết nối). Dù vậy, những đợt ngắt có chủ đích này thường được khôi phục khá nhanh.

Theo William Dutton (Đại học Oxford), nhiều người vẫn bất ngờ trước khả năng phục hồi đáng kinh ngạc của Internet. Tuy nhiên, nếu gián đoạn kéo dài, hậu quả không chỉ là bất tiện: hệ thống CNTT bệnh viện, lưới điện, quản lý giao thông và các dịch vụ thiết yếu có thể bị tê liệt.

Càng ngày Internet càng giữ vai trò trung tâm trong y tế, kinh tế, thậm chí cả an ninh và chiến tranh hiện đại. Vì thế, độ an toàn và độ tin cậy của Internet là tối quan trọng. Dù có lo ngại Internet phát triển sẽ quá tải, các chuyên gia khẳng định điều ngược lại: càng thêm nhiều nút kết nối, Internet càng bền vững. Nói cách khác, tăng trưởng khiến Internet mạnh hơn chứ không yếu đi.