i3wm

Có thể bạn đã tìm ra chìa khóa để chơi game trên Linux dành cho desktop, nhưng việc quản lý nhiều cửa sổ luôn là một rắc rối. Những bố cục cửa sổ chồng chéo truyền thống xếp chồng các cửa sổ lên nhau như một game Jenga kỹ thuật số. Và nếu bạn mệt mỏi vì phải nhấn Alt-Tab để tìm cửa sổ mình muốn, có lẽ đã đến lúc thử một trình quản lý cửa sổ xếp ô.

Các trình quản lý cửa sổ xếp ô đang định hình lại cách người dùng chuyên nghiệp suy nghĩ về năng suất làm việc trên desktop, và đối với những người dành cả ngày trước màn hình, lợi ích về hiệu quả là không thể bỏ qua. Đó chính xác là những gì nhiều người đã làm và giờ không thể quay lại với giao diện Linux thông thường nữa.

i3wm là gì?

i3wm là một trình quản lý cửa sổ dạng tile nhẹ, điều khiển bằng bàn phím, tự động sắp xếp các cửa sổ để tối đa hóa không gian màn hình và tốc độ.

Tại sao các môi trường desktop Linux truyền thống lại lãng phí nhiều không gian đến vậy?

Cửa sổ nổi, liên tục thay đổi kích thước và quá nhiều thao tác chuột

Bạn biết cái kiểu thao tác khó chịu mà chúng ta thường làm với các cửa sổ nổi chứ? Mở một IDE, một cửa sổ terminal, một số tài liệu, rồi dành cả tiếng đồng hồ để di chuyển các cửa sổ xung quanh xem có gì bên dưới. Hoặc tệ hơn, thu nhỏ và phóng to cửa sổ như một game đập chuột kỹ thuật số. Đó là kiểu cửa sổ mà chúng ta đã quen thuộc, và thành thật mà nói, thật vô lý khi bạn nghĩ về nó.

Một trình quản lý cửa sổ xếp ô loại bỏ hoàn toàn điều này. Mỗi cửa sổ bạn mở sẽ tự động sắp xếp trên màn hình theo một bố cục hợp lý về mặt toán học. Không chồng chéo, không nội dung ẩn, không rắc rối. Trình soạn thảo code của bạn chiếm một nửa màn hình, cửa sổ terminal chiếm một phần tư, và tài liệu của bạn lấp đầy phần không gian còn lại. Mọi thứ đều hiển thị và có thể truy cập mà không cần thêm thao tác. Đây là một trong những công cụ tốt nhất bạn có thể sử dụng để cải thiện khả năng đa nhiệm trên Linux.

Đó là lý do i3wm ra đời. Đây là trình quản lý cửa sổ xếp ô miễn phí, mã nguồn mở, cân bằng tốt giữa chức năng và tính dễ sử dụng. Nó nhẹ, được thiết kế tốt và sử dụng các phím tắt kiểu Vim, tạo cảm giác quen thuộc ngay lập tức.

Không giống như một số trình quản lý cửa sổ tối giản khác yêu cầu người dùng phải tìm hiểu mã nguồn, i3 có các file cấu hình đơn giản và hỗ trợ cộng đồng tuyệt vời trên những diễn đàn và Reddit. Sơ đồ phím tắt mặc định tuân theo quy ước của Vim, nhưng nếu không thích, bạn chỉ cần chỉnh sửa một file cấu hình duy nhất và gán lại tất cả các phím tắt theo sở thích của mình.

Việc cài đặt i3wm trên Linux Mint khá dễ dàng

Nếu bạn biết cách cài đặt gói và chỉnh sửa file cấu hình, thật tuyệt

Nhiều người sử dụng Linux Mint làm hệ điều hành Linux chính của mình, việc cài đặt và thiết lập i3wm khá đơn giản. Chỉ cần chạy các lệnh sau liên tiếp:

sudo apt update
sudo apt install i3

Trong quá trình cài đặt, bạn sẽ được yêu cầu chọn trình quản lý hiển thị. Nếu bạn không chắc chắn, hãy chọn LightDM (mặc định của Mint). Quá trình cài đặt sẽ tải xuống i3, i3status và i3lock - mọi thứ bạn cần để trình quản lý cửa sổ hoạt động.

Sau khi cài đặt xong, hãy đăng xuất khỏi phiên hiện tại. Trên màn hình đăng nhập, nhấp vào bộ chọn phiên, thường là một biểu tượng nhỏ gần trường mật khẩu, và chọn i3 từ danh sách. Đăng nhập bằng mật khẩu là bạn đã sẵn sàng sử dụng.

Bạn sẽ được hỏi liệu có muốn tạo file cấu hình lần đầu tiên khi sử dụng i3 hay không. Nó cho phép bạn chọn phím bổ trợ, đó là cách bạn điều khiển hầu hết các chức năng của trình quản lý cửa sổ. Bạn nên chọn phím Super (phím Windows trên hầu hết bàn phím) vì phím Alt thường xung đột với nhiều ứng dụng.

Bố cục xếp ô giúp mỗi pixel đều được tận dụng tối đa

Không chồng chéo, không lộn xộn, chỉ có bố cục gọn gàng, dễ dự đoán

Trên Cinnamon, quy trình làm việc đa phần bao gồm việc chuyển đổi giữa nhiều cửa sổ khi cần thiết. Với i3wm, mỗi cửa sổ bạn mở sẽ tự động điều chỉnh kích thước phù hợp với không gian có sẵn. Nó tiếp tục chia nhỏ khi bạn mở thêm chương trình mới. Không cần phải tốn công sức sắp xếp cửa sổ vì mọi cửa sổ luôn hiển thị.

Trên thiết lập màn hình kép, điều này thậm chí còn tốt hơn. Mỗi màn hình có bố cục xếp ô độc lập riêng và không gian làm việc bổ sung thêm một lớp tổ chức. Bạn có thể thiết lập các không gian làm việc khác nhau cho những tác vụ như lập trình, soạn thảo tài liệu, giao tiếp, chỉnh sửa, v.v... Việc chuyển đổi giữa chúng chỉ cần một lần nhấn phím mà không cần phải tìm kiếm trong trình chuyển đổi tác vụ.

Nhân tiện, một khi bạn đã quen với các phím tắt của i3, toàn bộ quy trình làm việc sẽ nhanh hơn vì tay bạn không bao giờ rời khỏi bàn phím. Bạn có thể tập trung vào cửa sổ, di chuyển chúng, chia tách các container và thay đổi bố cục mà không cần dùng chuột. Những thao tác này không phức tạp và cũng không tùy tiện. Thực tế, chúng rất logic khi bạn bắt đầu sử dụng.

Thêm vào đó, bạn cũng có thể thấy mức sử dụng tài nguyên hệ thống giảm đáng kể. Môi trường Cinnamon của Linux Mint khá thoải mái, nhưng không hề nhẹ. Cinnamon, trình quản lý file, cài đặt hệ thống, bảng điều khiển và nhiều ứng dụng khác đều chạy đồng thời. Ngược lại, i3 lại cực kỳ tối giản.

Một phiên làm việc i3 điển hình tiêu thụ khoảng 150 đến 200 MB RAM ở chế độ chờ trên máy. Con số này có vẻ không nhiều trên các hệ thống hiện đại, nhưng sự khác biệt rất rõ rệt trên laptop hoặc phần cứng cũ. Mọi thứ hoạt động nhanh hơn, ứng dụng khởi chạy nhanh hơn một chút và toàn bộ hệ thống hoạt động mượt mà hơn, như thể không cần phải gắng sức để theo kịp bạn.

Một khi đã quen, việc quản lý cửa sổ bằng bàn phím sẽ rất dễ gây nghiện

Sau vài lệnh, các desktop thông thường trở nên chậm chạp một cách khó chịu

i3 không tốt hơn Cinnamon một cách tuyệt đối. Nó tốt hơn cho quy trình làm việc cụ thể - nhiều cửa sổ, dòng lệnh, ưu tiên bàn phím. Nhưng đối với người dùng thông thường chỉ muốn mở Firefox và duyệt web, nó tạo ra sự bất tiện không cần thiết. Dù yêu thích terminal của Linux, nhưng nhiều người vẫn khuyên dùng giao diện đồ họa cho bất kỳ ai không muốn sử dụng lệnh hoặc đang chuyển từ Windows hoặc macOS.

Điều kỳ diệu của i3 xảy ra khi bộ nhớ cơ bắp hoạt động và việc điều hướng bằng bàn phím không còn cần phải suy nghĩ nữa. Nếu có thể vượt qua rào cản đó, rất có thể bạn sẽ tìm thấy một môi trường desktop không gây cản trở và cho phép bạn làm việc hiệu quả.

Nhưng điều đó đòi hỏi sự nỗ lực có chủ đích. Và đó mới là sự khác biệt thực sự giữa Cinnamon và i3wm, không phải hiệu năng hay tính năng thô. Cinnamon sẽ mang lại cho bạn phần thưởng ngay lập tức, còn i3 sẽ mang lại phần thưởng sau này, nếu kiên trì sử dụng.