Phân tích cuộc tấn công sử dụng macro Excel 4.0 để ngụy trang

Bối cảnh

Vào ngày 18 tháng 10 năm 2018, 360 Threat Intelligence Center lần đầu tiên đã ghi nhận được ví dụ về một cuộc tấn công sử dụng macro Excel 4.0 nhằm lây lan Trojan điều khiển từ xa Imminent Monitor, tức là chỉ 12 ngày sau khi những nhà nghiên cứu bảo mật của Outflank (một tổ chức chuyên cung cấp các dịch vụ bảo mật đa quốc gia) đã sử dụng công khai các macro Excel 4.0 để thực thi mã khai thác ShellCode lần đầu tiên vào ngày 6 tháng 10 năm 2018. Mặc dù công nghệ macro Excel 4.0 đã được phát hành hơn 20 năm và thường được sử dụng để tạo mã độc macro, nhưng trên thực tế, Microsoft cũng đã sử dụng macro VBA (Visual Basic for Application) để thay thế cho công nghệ macro Excel 4.0. Điều này dẫn đến việc các macro Excel 4.0 không được công chúng biết đến nhiều như trước nữa. Ngoài ra, do các macro Excel 4.0 được lưu trữ trong luồng OLE của Workbook ở định dạng Excel 97-2003 (.xls, định dạng tệp nhị phân hỗn hợp), thế nên cũng khiến cho nhiều phần mềm chống virus khó có thể phân tích và phát hiện ra các macro Excel 4.0.

360 Threat Intelligence Center đã tiến hành phân tích chi tiết cách thức các macro Excel 4.0 được lưu trữ trong tài liệu Excel, và nghiên cứu chuyên sâu đã cho thấy rằng sau khi sử dụng vài kỹ thuật để ẩn macro Excel 4.0 và thực thi một số ShellCode được xử lý đặc biệt, kẻ gian đã hoàn toàn có thể tránh được hầu hết các chương trình antivirus hiện hành. Phần mềm này sau đó sẽ từ từ lây lan và thực thi mã độc tùy ý. Do công nghệ mới dựa trên macro Excel 4.0 đã được xuất bản, và các hành vị sử dụng công nghệ này để lây lan Trojan điều khiển từ xa nguy hiểm cũng đã được ghi nhận, do đó, 360 Threat Intelligence Center đã đưa ra nhiều báo cáo phân tích và nhắc nhở để ngăn chặn những cuộc tấn công theo cơ chế này.

Bên cạnh đó, 360 Threat Intelligence Center cũng đã xây dựng một mẫu Exploit có thể thực thi bất kỳ mã độc hại nào từ xa bằng cách phân tích toàn diện và chuyên sâu cách thức các macro Excel 4.0 được lưu trữ trong định dạng tệp nhị phân tổng hợp. Sau khi thử nghiệm, người ta thấy rằng nhiều phần mềm chống virus nổi tiếng hoàn toàn không thể phát hiện ra các mẫu như vậy.

Phân tích các mẫu tấn công phát tán Trojan điều khiển từ xa Imminent Monitor

360 Threat Intelligence Center đã lần đầu tiên “tóm” được mẫu tấn công của Trojan điều khiển từ xa Imminent Monitor bằng cách sử dụng macro Excel 4.0 vào ngày 18 tháng 10 năm 2018. Chỉ có một phần mềm antivirus có thể làm được điều tương tự trên VirusTotal:

Phân tích các mẫu tấn công phát tán Trojan điều khiển từ xa Imminent Monitor

Mã macro độc hại Excel 4.0 được ẩn trong bảng và mã macro Excel 4.0 bình thường bằng cách chọn Unhide, có thể được nhìn thấy như hình bên dưới:

Mã macro độc hại Excel 4.0 được ẩn trong bảng và mã macro Excel 4.0 bình thường bằng cách chọn Unhide

Mã macro này sẽ bắt nguồn từ địa chỉ:

Hxxps: //jplymell.com/dmc/InvoiceAug5e1063535cb7f5c06328ac2cd66114327.pdf

Tải xuống tệp có hậu tố PDF và thực thi nó. File này thực chất là một tập tin msi độc hại. Sau khi được thực thi bởi msiexec, nó sẽ giải mã và phát hành tệp thực thi dạng .NET trong thư mục %temp%, có tên 033ventdata.exe:

% temp%, có tên 033ventdata.exe:

Phân tích tệp thực thi 033ventdata.exe

033ventdata.exe là một chương trình .NET phức tạp và khá khó hiểu, cấu trúc chính của mã như sau:

Phân tích tệp thực thi 033ventdata.exe

vBM= in Form1 sẽ gọi gRQ= function:

vBM= in Form1 sẽ gọi gRQ= function:

Hàm gRQ= function trước tiên sẽ lấy một số thông tin về cấu hình, bao gồm địa chỉ CC được kết nối: linkadrum.nl, và xác định xem đường dẫn của tiến trình hiện tại có phải là “%temp%\ProtectedModuleHost.exe”, nếu không, nó sẽ di chuyển tệp hiện tại sang thư mục và Xóa tệp tiến trình hiện tại:

Hàm gRQ= function trước tiên sẽ lấy một số thông tin về cấu hình

Nếu đường dẫn tiến trình hoàn toàn nhất quán, tệp tự khởi động LNK tương ứng sẽ được tạo trong thư mục khởi động để tiến hành tự khởi động:

Nếu đường dẫn tiến trình hoàn toàn nhất quán, tệp tự khởi động LNK tương ứng sẽ được tạo trong thư mục khởi động để tiến hành tự khởi động:

Sau đó, bắt đầu tiến trình InstallUtil.exe và tiêm tệp máy chủ PE của Trojan:

Sau đó, bắt đầu tiến trình InstallUtil.exe và tiêm tệp máy chủ PE của Trojan:

Phân tích chức năng kiểm soát chính của Trojan

Tệp PE master Trojan được tiêm cũng là một chương trình .NET. Sau khi chạy, nó sẽ tải thư viện LZMA 7z DLL, và sau đó gọi thư viện lzma để giải nén máy chủ Trojan EXE do chính nó mang theo để tải vào bộ nhớ. Tệp EXE này có thể gây ra sự nhầm lẫn rất lớn. Sau khi bộ nhớ được tải, nó sẽ chuyển sang trạng thái trực tuyến thông qua linkadrum.nl và chấp nhận các hướng dẫn để thực hiện chức năng điều khiển từ xa hoàn chỉnh:

Tệp PE master Trojan được tiêm cũng là một chương trình .NET. Sau khi chạy, nó sẽ tải thư viện LZMA 7z DLL

Sau khi dịch ngược, bạn cũng có thể thấy các tính năng chuỗi rõ ràng: “Imminent-Monitor-Client-Watermark”

Sau khi dịch ngược, bạn cũng có thể thấy các tính năng chuỗi rõ ràng: “Imminent-Monitor-Client-Watermark”

Imminent Monitor RAT là một phần mềm điều khiển từ xa thương mại. Trang web chính thức là imminentmethods.net, và về cơ bản, nó bao gồm tất cả các chức năng điều khiển từ xa như:

Imminent Monitor RAT là một phần mềm điều khiển từ xa thương mại

Khuyến nghị

Từ việc phân tích các cuộc tấn công nâng cao trong những năm gần đây, có thể thấy rằng do chi phí khai thác lỗ hổng cao (như Office 0day), thế nên hầu hết những kẻ tấn công lại có xu hướng sử dụng macro VBA của Office để thực thi mã độc. Công nghệ sử dụng macro Excel 4.0 mở này sẽ mang đến nhiều thách thức mới cho việc tiêu diệt mã độc.

Các doanh nghiệp nên cân nhắc một cách thận trọng nhất có thể trước khi mở một tài liệu không rõ nguồn gốc. Nếu cần, hãy tắt tất cả trình thực thi mã macro bằng cách truy cập vào File: Options –> Trust Center –> Trust Center Settings –> Macros setting trong Excel.

Ở thời điểm hiện tại, 360 Threat Intelligence Center đã triển khai hỗ trợ việc sử dụng các cuộc tấn công và mẫu khai thác như vậy. Ngoài ra, công cụ triệt tiêu mã độc tự phát triển của 360 Threat Intelligence Center cũng có thể trích xuất tĩnh các macro từ mẫu tấn công và mã khai thác ShellCode:

Ở thời điểm hiện tại, 360 Threat Intelligence Center đã triển khai hỗ trợ việc sử dụng các cuộc tấn công và mẫu khai thác như vậy

Tải về và cài đặt 360 Total Security

Thứ Bảy, 09/03/2019 23:38
4,33 👨 183