Cảnh báo: đồ chơi AI có thể gây rủi ro cho trẻ nhỏ

Một nghiên cứu mới từ Đại học Cambridge cho thấy các món đồ chơi tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) dành cho trẻ nhỏ có thể gặp khó khăn trong việc hiểu cảm xúc của trẻ và chưa thực sự hỗ trợ tốt cho các hoạt động vui chơi mang tính phát triển. Kết quả này khiến nhiều phụ huynh phải cân nhắc thận trọng hơn khi cho con sử dụng những thiết bị dạng này.

Trong một báo cáo về tác động của AI đối với trẻ trong giai đoạn phát triển sớm, các nhà nghiên cứu đã quan sát một món đồ chơi có tích hợp chatbot khi tương tác với trẻ em. Họ nhận thấy thiết bị này thường không nhận diện chính xác các tín hiệu xã hội và cảm xúc, từ đó đặt ra lo ngại về cách trẻ nhỏ có thể phản ứng hoặc phụ thuộc vào những tương tác như vậy.

Nhóm nghiên cứu cho rằng cần có quy định rõ ràng đối với đồ chơi AI dành cho trẻ em, bao gồm việc ghi nhãn minh bạch về khả năng của sản phẩm cũng như chính sách bảo mật dữ liệu. Ngoài ra, các bậc phụ huynh được khuyến nghị nên đặt các thiết bị này ở không gian sinh hoạt chung, nơi người lớn có thể dễ dàng quan sát khi trẻ chơi.

Kết quả nghiên cứu và thử nghiệm thực tế

Nghiên cứu được thực hiện với quy mô tương đối nhỏ nhưng gồm nhiều giai đoạn khác nhau. Các nhà khoa học tiến hành khảo sát trực tuyến với 39 người có con nhỏ, tổ chức một nhóm thảo luận gồm 9 chuyên gia làm việc với trẻ em và một hội thảo trực tiếp với 19 đại diện từ các tổ chức hỗ trợ trẻ trong những năm đầu đời.

Sau đó, nhóm nghiên cứu tổ chức các phiên chơi thử được giám sát với 14 trẻ em và 11 phụ huynh hoặc người giám hộ, sử dụng Gabbo – một món đồ chơi có chatbot do Curio Interactive phát triển.

Một số kết quả cho thấy thiết bị này có thể hỗ trợ việc học, đặc biệt trong kỹ năng ngôn ngữ và giao tiếp. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận nhiều trường hợp đồ chơi hiểu sai lời nói hoặc phản hồi không phù hợp với cảm xúc của trẻ.

Ví dụ, khi một đứa trẻ nói “Con yêu bạn”, món đồ chơi lại trả lời theo kiểu máy móc: “Xin lưu ý rằng các tương tác cần tuân theo các hướng dẫn đã được cung cấp. Hãy cho tôi biết bạn muốn tiếp tục như thế nào.” Phản hồi này bị đánh giá là không phù hợp với bối cảnh cảm xúc.

Jenny Gibson, giáo sư về đa dạng thần kinh và tâm lý học phát triển tại Khoa Giáo dục của Đại học Cambridge, cho biết nhiều phụ huynh có thể hào hứng với các công nghệ giáo dục mới dành cho trẻ. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần xem xét.

Bà đặt câu hỏi về động lực của các công ty công nghệ: liệu họ có thực sự đặt lợi ích của trẻ em lên trên lợi nhuận hay không.

Theo Gibson, dù các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu những lợi ích tiềm năng của đồ chơi AI, nhưng ở thời điểm hiện tại phụ huynh nên nghiêm túc cân nhắc các rủi ro.

Tương lai của đồ chơi AI

Khi ngày càng nhiều món đồ chơi được kết nối internet và tích hợp AI, các chuyên gia cảnh báo rằng chúng có thể trở thành nguy cơ an toàn đáng kể đối với trẻ em, đặc biệt nếu những thiết bị này thay thế sự tương tác với con người hoặc không được người lớn giám sát.

Song song đó, giới trẻ cũng đang sử dụng các chatbot như ChatGPT ngày càng nhiều. Một số vụ kiện gần đây cáo buộc rằng các trợ lý AI hoặc chatbot đồng hành có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý của người trẻ, thậm chí trong một số trường hợp bị cho là đã khuyến khích hành vi tự làm hại bản thân hoặc gây suy giảm hình ảnh bản thân.

Trước những lo ngại này, các công ty AI lớn như OpenAI và Google đã bắt đầu triển khai thêm các cơ chế kiểm soát và giới hạn nhằm giảm thiểu rủi ro khi sử dụng chatbot.

Gibson cho biết bà khá bất ngờ khi một số phụ huynh tỏ ra hào hứng với đồ chơi AI. Đồng thời, bà cũng lo ngại vì hiện vẫn còn rất ít nghiên cứu về tác động của AI đối với trẻ nhỏ.

Theo bà, các công ty phát triển sản phẩm nên hợp tác chặt chẽ hơn với trẻ em, phụ huynh và các chuyên gia về phát triển trẻ em để đảm bảo công nghệ được thiết kế phù hợp với nhu cầu thực sự của trẻ.

Phản hồi từ nhà sản xuất

Curio Interactive, công ty phát triển đồ chơi Gabbo, cho biết họ luôn đặt yếu tố an toàn lên hàng đầu trong quá trình thiết kế sản phẩm, đảm bảo đồ chơi không gây nguy hiểm và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng cao.

Công ty cũng khẳng định các sản phẩm của mình tuân thủ Đạo luật Bảo vệ Quyền riêng tư Trực tuyến của Trẻ em (COPPA) và nhiều quy định về bảo mật dữ liệu trẻ em khác. Ngoài ra, Curio Interactive hợp tác với KidSAFE, một tổ chức chuyên đánh giá mức độ tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật số dành cho công nghệ phục vụ trẻ em.

Theo đại diện công ty, dữ liệu người dùng được bảo vệ bằng công nghệ mã hóa, đồng thời phụ huynh có thể quản lý hoặc xóa dữ liệu của con thông qua ứng dụng đi kèm.