Agentic AI vs RPA: Đâu là giải pháp tự động hóa phù hợp?

Agentic AI đang trở thành xu hướng mới trong lĩnh vực tự động hóa doanh nghiệp, trong khi RPA (Robotic Process Automation) vẫn là giải pháp được nhiều tổ chức sử dụng để xử lý các tác vụ lặp đi lặp lại. Cả hai đều giúp giảm khối lượng công việc thủ công và nâng cao hiệu suất, nhưng cách hoạt động, khả năng thích ứng và phạm vi ứng dụng lại hoàn toàn khác nhau.

Nếu RPA chỉ thực hiện các quy trình đã được lập trình sẵn, thì Agentic AI có thể suy luận, lập kế hoạch, tự đưa ra quyết định và phối hợp nhiều công cụ để hoàn thành mục tiêu. Chính vì vậy, ngày càng nhiều doanh nghiệp đặt câu hỏi: RPA có bị AI Agent thay thế không? Khi nào nên sử dụng Agentic AI và khi nào RPA vẫn là lựa chọn tối ưu?

Trong bài viết này, hãy cùng so sánh chi tiết Agentic AI vs RPA, từ nguyên lý hoạt động, ưu nhược điểm, các ví dụ thực tế cho đến cách lựa chọn giải pháp phù hợp với từng nhu cầu tự động hóa của doanh nghiệp.

Tổng quan: Agentic AI vs RPA

Agentic AI và RPA đều là những công nghệ mạnh mẽ giúp tự động hóa công việc, nhưng chúng được thiết kế để giải quyết những bài toán hoàn toàn khác nhau.

Agentic AI phù hợp với các quy trình phức tạp, định hướng mục tiêu, đặc biệt khi dữ liệu đầu vào không có cấu trúc hoặc điều kiện thay đổi liên tục trong quá trình xử lý. Thay vì chỉ làm theo kịch bản cố định, Agentic AI có thể tự quyết định bước tiếp theo và phối hợp nhiều công cụ để hoàn thành công việc.

RPA phù hợp với các tác vụ lặp đi lặp lại, khối lượng lớn và có quy trình rõ ràng. Đây là lựa chọn lý tưởng khi cần thao tác trên các hệ thống cũ hoặc phần mềm không cung cấp API.

So sánh chi tiết Agentic AI và RPA

Agentic AI là gì?

Agentic AI là một hệ thống gồm một hoặc nhiều AI Agent phối hợp với nhau để hoàn thành các mục tiêu phức tạp với rất ít sự can thiệp của con người.

Khác với chatbot chỉ phản hồi theo prompt hoặc phần mềm chỉ làm theo quy trình cố định, Agentic AI có thể:

• tự xác định cần thực hiện những hành động nào;
• lựa chọn công cụ phù hợp;
• điều chỉnh kế hoạch khi môi trường thay đổi.

Mọi người sẽ thường thấy hai khái niệm AI Agent và Agentic AI được sử dụng thay thế cho nhau, đặc biệt trong các bài viết so sánh với RPA. Tuy nhiên, chúng không hoàn toàn giống nhau.

AI Agent là "người thực hiện" - một tác nhân AI đảm nhận một nhiệm vụ cụ thể như nghiên cứu khách hàng hoặc soạn email. Agentic AI là toàn bộ hệ thống gồm một hoặc nhiều AI Agent phối hợp để đạt được mục tiêu chung. Nói cách khác, AI Agent là thành phần, còn Agentic AI là hệ thống tổng thể.

Agentic AI hoạt động như thế nào?

Thông thường, Agentic AI vận hành theo chu trình gồm bốn bước liên tục.

1. Thu thập thông tin (Perceive)

Hệ thống lấy dữ liệu từ nhiều nguồn như API, cơ sở dữ liệu, cảm biến, prompt của người dùng để hiểu mục tiêu cần đạt được.

2. Lập kế hoạch (Reason)

Một mô hình AI (thường là LLM) sẽ phân tích mục tiêu, đánh giá các công cụ sẵn có và xây dựng kế hoạch thực hiện.

Trong quá trình này, hệ thống có thể truy xuất thêm dữ liệu bằng RAG (Retrieval-Augmented Generation); gọi các mô hình AI chuyên biệt để xử lý từng nhiệm vụ.

3. Thực thi (Act)

Hệ thống triển khai kế hoạch bằng cách sử dụng các AI Agent và công cụ thông qua API, Model Context Protocol (MCP), Agent2Agent (A2A) hoặc các giao thức tích hợp khác.

4. Học hỏi (Learn)

Ở các hệ thống tiên tiến hơn, Agentic AI sẽ đánh giá điều gì hoạt động hiệu quả và điều gì chưa hiệu quả, sau đó điều chỉnh hành vi trong các lần thực hiện tiếp theo.

Hiện nay không phải Agentic AI nào cũng có khả năng này, nhưng đây là xu hướng phát triển của công nghệ.

RPA là gì?

Robotic Process Automation (RPA) là công nghệ sử dụng các "robot phần mềm" (software bots) để tự động thực hiện những công việc lặp đi lặp lại mà trước đây con người phải thao tác thủ công.

Các bot này mô phỏng chính xác thao tác của người dùng như nhấp chuột, nhập dữ liệu; sao chép thông tin; chuyển dữ liệu giữa nhiều ứng dụng.

Ưu điểm lớn nhất của RPA là có thể làm việc với hầu hết mọi giao diện phần mềm, từ ứng dụng web hiện đại cho đến các hệ thống doanh nghiệp cũ không có API.

RPA hoạt động như thế nào?

RPA thường vận hành theo ba bước.

1. Capture - Bot ghi lại toàn bộ thao tác cần thực hiện: đăng nhập; mở ứng dụng; điều hướng menu; lấy dữ liệu.
2. Process - Bot áp dụng các quy tắc và điều kiện đã được lập trình để xác định hành động tiếp theo.
3. Execute - Bot thực hiện chính xác toàn bộ quy trình.

Agentic AI và RPA: Điểm giống và khác nhau

Ở cấp độ tổng quan, Agentic AI và RPA đều được tạo ra để tự động hóa những công việc vốn do con người thực hiện. Tuy nhiên, cách tiếp cận của hai công nghệ này hoàn toàn khác nhau. Agentic AI phù hợp với các nhiệm vụ cần lập kế hoạch, suy luận và đưa ra quyết định, trong khi RPA lại nổi bật ở khả năng thực hiện chính xác các thao tác đã được xác định trước, đặc biệt trên những hệ thống cũ không hỗ trợ API hoặc tích hợp hiện đại.

Điểm giống nhau giữa Agentic AI và RPA

Mặc dù hoạt động theo những nguyên lý khác nhau, Agentic AI và RPA vẫn có nhiều mục tiêu chung:

• Đều giúp tự động hóa các công việc vốn do con người thực hiện.
• Đều hướng đến việc giảm sai sót và nâng cao tính nhất quán trong quy trình.
• Có thể vận hành với rất ít sự giám sát sau khi được triển khai.
• Được ứng dụng rộng rãi trong các doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu suất và giảm chi phí vận hành.

Điểm khác nhau giữa Agentic AI và RPA

Cách dễ nhất để hiểu sự khác biệt giữa hai công nghệ này là xem chúng xử lý cùng một nhiệm vụ. Ví dụ, hãy lấy quy trình xử lý hóa đơn.

RPA xử lý như thế nào?

Một bot RPA sẽ đăng nhập vào hệ thống kế toán; mở từng hóa đơn mới; sao chép tên nhà cung cấp và số tiền; nhập dữ liệu vào hệ thống ERP; chuyển những hóa đơn vượt quá mức quy định sang bước phê duyệt.

Bot có thể lặp lại quy trình này hàng nghìn lần mỗi tháng với độ chính xác rất cao, miễn là mọi hóa đơn đều có đúng định dạng đã được lập trình.

Tuy nhiên, nếu nhà cung cấp gửi hóa đơn PDF với bố cục khác hoặc giao diện cổng kế toán thay đổi, bot có thể dừng hoạt động hoặc thậm chí nhập sai dữ liệu mà không tự nhận ra lỗi cho đến khi con người phát hiện.

Agentic AI xử lý như thế nào?

Với Agentic AI, hệ thống chỉ được giao một mục tiêu: “Đảm bảo mọi hóa đơn đều được xử lý chính xác”. Sau đó AI sẽ tự thực hiện toàn bộ quy trình:

• đọc hóa đơn bất kể định dạng;
• trích xuất thông tin quan trọng;
• đối chiếu với đơn đặt hàng;
• phát hiện hóa đơn trùng lặp;
• nhận diện các khoản thanh toán bất thường;
• chuyển những trường hợp cần xem xét cho nhân viên;
• tự điều chỉnh cách xử lý khi môi trường hoặc dữ liệu thay đổi.

Nhờ khả năng suy luận và thích nghi, Agentic AI có thể tiếp tục hoàn thành công việc ngay cả khi quy trình thay đổi, thay vì dừng hoạt động như RPA.

Tuy nhiên, sự linh hoạt này cũng đồng nghĩa với việc kết quả có thể thay đổi tùy từng tình huống, vì vậy doanh nghiệp vẫn cần cơ chế giám sát và kiểm soát chất lượng phù hợp.

Nên chọn Agentic AI hay RPA?

Không có giải pháp nào tốt hơn trong mọi trường hợp. Việc lựa chọn phụ thuộc vào loại công việc mà bạn muốn tự động hóa.

Nên chọn Agentic AI nếu:

• Công việc đòi hỏi khả năng suy luận và ra quyết định.
• Dữ liệu đầu vào không có cấu trúc hoặc thường xuyên thay đổi.
• Quy trình gồm nhiều bước và cần phối hợp nhiều hệ thống.
• AI phải tự xác định bước tiếp theo thay vì chỉ làm theo kịch bản cố định.

Nên chọn RPA nếu:

• Quy trình có các bước cố định và ít thay đổi.
• Khối lượng công việc lớn, lặp đi lặp lại.
• Yêu cầu độ chính xác và tính nhất quán tuyệt đối.
• Đang làm việc với các hệ thống cũ hoặc phần mềm không hỗ trợ API.

Mọi người cũng không nhất thiết phải chọn một trong hai. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp kết hợp Agentic AI với RPA để tận dụng ưu điểm của cả hai: Agentic AI đảm nhiệm việc phân tích, lập kế hoạch và ra quyết định, còn RPA chịu trách nhiệm thực hiện các thao tác lặp lại trên những hệ thống không thể tích hợp trực tiếp bằng API. Đây hiện được xem là mô hình tự động hóa hiệu quả nhất cho nhiều tổ chức hiện đại.