Nghiên cứu: AI có thể giúp con người sáng tạo hơn

Trí tuệ nhân tạo (AI) thường được xem là công nghệ dùng để tự động hóa công việc, thậm chí thay thế lao động con người. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Đại học Swansea lại đưa ra góc nhìn hoàn toàn khác: AI không chỉ thay thế con người, mà còn có thể giúp chúng ta sáng tạo hơn.

Theo nghiên cứu này, AI có thể đóng vai trò như một cộng sự sáng tạo, khuyến khích con người khám phá ý tưởng mới, tham gia sâu hơn vào quá trình thiết kế và tìm ra những hướng đi độc đáo.

Các nhà nghiên cứu thuộc khoa Khoa học Máy tính của trường đã thực hiện một trong những thử nghiệm quy mô lớn nhất về việc con người làm việc cùng AI trong các nhiệm vụ sáng tạo. Hơn 800 người tham gia thử nghiệm trực tuyến, trong đó họ sử dụng một hệ thống AI để thiết kế các mẫu xe hơi ảo.

Thay vì chỉ âm thầm tối ưu thiết kế phía sau, hệ thống AI sử dụng phương pháp gọi là MAP-Elites để tạo ra các bộ sưu tập hình ảnh với nhiều ý tưởng khác nhau. Các “gallery” này bao gồm nhiều kiểu thiết kế xe, từ những mẫu hiệu quả cao, ý tưởng độc đáo cho đến cả những thiết kế cố tình “lỗi” hoặc không hoàn hảo.

Tiến sĩ Sean Walton, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết kết quả thu được rất đáng chú ý. Khi người tham gia được xem các gợi ý do AI tạo ra, họ dành nhiều thời gian hơn cho nhiệm vụ, tạo ra những thiết kế tốt hơn và cảm thấy hứng thú hơn với quá trình sáng tạo. Theo ông, AI không chỉ giúp tăng hiệu suất mà còn thúc đẩy sự hợp tác và sáng tạo.

AI sẽ trở thành cộng sự sáng tạo trong tương lai

Nghiên cứu, được công bố trên tạp chí ACM Transactions on Interactive Intelligent Systems, cũng chỉ ra một vấn đề trong cách đánh giá các công cụ AI hiện nay.

Thông thường, hiệu quả AI được đo bằng những chỉ số đơn giản như người dùng có nhấp vào gợi ý hay sao chép nội dung từ AI hay không. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho rằng cách đánh giá này chưa phản ánh đầy đủ tác động của AI.

Thực tế, AI còn ảnh hưởng đến cách con người suy nghĩ, cảm xúc khi làm việc và mức độ sẵn sàng thử nghiệm ý tưởng mới. Những yếu tố này khó đo lường nhưng lại rất quan trọng đối với sáng tạo.

Một phát hiện thú vị khác của nghiên cứu là các ý tưởng chưa hoàn hảo do AI tạo ra lại có tác dụng tích cực đối với sáng tạo.

Theo tiến sĩ Walton, người tham gia phản ứng tích cực nhất khi được xem các bộ ý tưởng đa dạng, bao gồm cả những phương án chưa tốt. Chính những lựa chọn này giúp họ thoát khỏi suy nghĩ ban đầu và khám phá nhiều hướng thiết kế mới.

Sự đa dạng có cấu trúc này giúp tránh việc người dùng bị “mắc kẹt” vào một ý tưởng duy nhất, đồng thời khuyến khích họ thử nghiệm và chấp nhận rủi ro sáng tạo.

Khi AI ngày càng được tích hợp vào các lĩnh vực sáng tạo như kỹ thuật, kiến trúc, âm nhạc hay thiết kế game, việc hiểu rõ cách con người và AI phối hợp với nhau trở nên ngày càng quan trọng. Theo các nhà nghiên cứu, câu hỏi trong tương lai không chỉ là AI có thể làm được gì, mà là AI có thể giúp con người suy nghĩ, sáng tạo và hợp tác hiệu quả hơn như thế nào.