Những điều cần biết khi sử dụng Obsidian cho người mới

Trong một cuốn sách được yêu thích – "Tools for Conviviality" (tạm dịch: "Công cụ cho sự gắn kết"), tác giả Ivan Illich mô tả "công cụ mang tính gắn kết" (convivial tool) là loại công cụ cho phép người dùng phát huy quyền tự chủ, tính độc lập và khả năng sáng tạo của mình. Ví dụ điển hình là những chiếc tua vít hay búa đơn giản: Chúng có thể được sử dụng theo nhiều cách và không đòi hỏi kiến ​​thức chuyên môn để vận hành hay sửa chữa. Chúng cũng không thao túng để khiến bạn phải mua thêm các sản phẩm khác (chẳng hạn, một chiếc búa sẽ không tạo ra nhu cầu bắt buộc phải dùng một loại đinh cụ thể nào đó).

Trong thế giới các ứng dụng ghi chú, Obsidian có lẽ chính là một công cụ mang tính gắn kết hoàn hảo. Một khi đã nắm được những điều cơ bản, bạn sẽ thấy các cách ứng dụng nó gần như là vô tận. Nhiều người chủ yếu dùng Obsidian để theo dõi quá trình đọc sách của mình. Một trong những lý do khiến họ thực sự bị thu hút và gắn bó với Obsidian là việc ứng dụng này không gò ép người dùng vào một cách sử dụng cố định nào cả (thậm chí, nó còn khuyến khích người dùng thử nghiệm những phương thức mới).

Obsidian không áp đặt mục đích sử dụng lên người dùng

Nó cũng không trói buộc người dùng vào một quy trình cố định

Hầu hết các ứng dụng ghi chú khác thường định hướng người dùng theo một cách cụ thể: Notion muốn người dùng xây dựng cơ sở dữ liệu, Evernote hướng đến việc lưu lại nội dung từ web (web-clipping), còn Apple Notes lại khuyến khích thói quen ghi chép nhanh những quan sát có vẻ sâu sắc bằng chữ thường. Với Obsidian, bạn nhận được một file Markdown trống và có thể tùy biến nó theo nhu cầu của mình. Việc sử dụng định dạng Markdown là một lý do lớn khiến nhiều người yêu thích Obsidian. Vì Markdown là định dạng plaintext, bạn không bị phụ thuộc vào định dạng file độc quyền của bất kỳ ứng dụng nào. Nó cũng cung cấp cấu trúc vừa đủ mà không gây rườm rà hay nặng nề.

Obsidian có một hệ thống phân cấp nhất định, đó là: Vault (Kho lưu trữ) > Folder (Thư mục) > Note (Ghi chú). Bạn có thể tạo một Vault để theo dõi sách và một Vault khác cho các ý tưởng bài viết. Tuy nhiên, việc sử dụng thư mục không phải là bắt buộc; có nhiều cách khác để liên kết các ghi chú của bạn. Nếu có một ghi chú phù hợp với nhiều luồng tư duy khác nhau, bạn có thể liên kết nó với các nhóm đó theo những cách khác thay vì phải chia nó vào hai thư mục hoặc buộc phải chọn một danh mục duy nhất. 

Obsidian Vault thực chất chỉ là một thư mục trên máy tính chứa các file .md; những file này cũng có thể được mở bằng Notepad hoặc các trình đọc plaintext khác. Nếu muốn truy cập ghi chú trên nhiều thiết bị, bạn có thể trả phí sử dụng dịch vụ Obsidian Sync hoặc đơn giản là lưu trữ Vault trong một thư mục được đồng bộ lên đám mây. Điều này khác biệt so với Notion và Evernote – những ứng dụng sử dụng định dạng độc quyền, thường dẫn đến mất mát dữ liệu khi bạn chuyển sang sử dụng một ứng dụng ghi chú khác.

Obsidian mang lại cảm giác khám phá

Điều này đúng với cả bản thân ứng dụng lẫn mối liên kết giữa các ghi chú

Obsidian dần bộc lộ chiều sâu của mình trong quá trình sử dụng. Ban đầu, nhiều người dùng nó để theo dõi sách đang đọc, nhưng rồi nhận ra mình cũng muốn lưu trữ các ý tưởng bài viết tại đây, vì một số người thường nảy sinh ý tưởng mới ngay khi đang đọc sách. Obsidian giúp việc tạo và theo dõi các mối liên kết này trở nên vô cùng dễ dàng: Bạn tạo một ghi chú mới trong vault theo dõi sách và ghi lại ý tưởng ngay khi chúng xuất hiện, đồng thời tạo backlink đến các ghi chú sách có chứa thông tin hữu ích cho bài viết. Làm thế nào để liên kết các ghi chú trong Obsidian? Chỉ cần gõ tên ghi chú bạn muốn liên kết vào trong cặp dấu ngoặc vuông kép [[ ]]. Đơn giản vậy thôi. Khi chuyển sang chế độ Graph View, bạn sẽ thấy hình ảnh trực quan về các ghi chú đã được liên kết với nhau.

Tính năng Templates giúp bạn loại bỏ các thao tác lặp đi lặp lại trong quy trình làm việc. Giả sử bạn đang tạo ghi chú mới cho một ý tưởng bài viết: Mỗi ghi chú sẽ có một bố cục khung gồm tiêu đề bài viết, các ý tưởng cần triển khai, cấu trúc bài viết dự kiến ​​và những nguồn tài liệu tham khảo. Thay vì phải gõ lại các tiêu đề và tạo bố cục từ đầu mỗi lần thực hiện, chỉ cần thiết lập một template trong Obsidian là đã có sẵn bố cục đó để sử dụng. Hãy hình dung nó giống như một cuốn sách tô màu: Bạn chỉ việc tô màu vào, còn mọi thứ khác đã có sẵn ở đó rồi.

Nếu bạn muốn thực hiện một thao tác mà phiên bản Obsidian gốc chưa hỗ trợ thì sao? Khi đó, bạn có thể sử dụng Community Plugins để mở rộng thêm khả năng của Obsidian. Dù bạn muốn vẽ, tạo sơ đồ, xem ghi chú theo nhiều cách khác nhau hay kết nối với các dịch vụ bên ngoài, luôn có sẵn plugin đáp ứng mọi nhu cầu. Và khi bạn mở một vault có sử dụng Community Plugins trên một máy tính mới, Obsidian sẽ tự động tải xuống và cài đặt các plugin đó.

Đừng quá bận tâm đến những gì người ta thường bàn tán!

Obsidian có thể đòi hỏi chút thời gian để làm quen, nhưng quá trình này không quá khó khăn hay phức tạp như bạn nghĩ

Nhiều cuộc thảo luận trực tuyến về Obsidian thường xoay quanh việc người dùng thiết lập các hệ thống ghi chú cầu kỳ và sử dụng hàng loạt plugin cộng đồng để thực hiện những tác vụ phức tạp. Đọc những thông tin đó có thể khiến bạn nhanh chóng cảm thấy choáng ngợp, và tưởng lầm rằng mình cần phải xây dựng một "bộ não thứ hai" hoàn chỉnh trên Obsidian ngay từ ngày đầu tiên. Xin khẳng định với bạn rằng thực tế không phải vậy; bạn có thể nắm bắt cách sử dụng Obsidian nhanh hơn mình tưởng. Các hệ thống phức tạp thực chất là sự kết hợp của nhiều hệ thống đơn giản. Hãy tập trung xây dựng những hệ thống đơn giản đó trước tiên!