“Vibe coding”: Khi AI bắt đầu viết phần mềm thay con người

Với phần lớn người dùng phổ thông, nhắc đến trí tuệ nhân tạo (AI) là nghĩ ngay đến những chatbot quen thuộc như ChatGPT , Google Gemini hay Claude. Thông thường, người dùng chỉ cần nhập câu hỏi và nhận câu trả lời gần như ngay lập tức.

Tuy nhiên, những tháng đầu năm 2026 đang chứng kiến một bước chuyển mới của AI. Trong giới công nghệ, ngày càng nhiều người nhắc đến khái niệm “vibe coding” – cách viết phần mềm bằng cách mô tả yêu cầu cho AI thay vì trực tiếp lập trình.

Hiện nay đã xuất hiện nhiều công cụ hỗ trợ xu hướng này, chẳng hạn Claude Code của Anthropic, Codex của OpenAI, hay Gemini Code từ Google.

Một cây bút của tờ The New York Times từng chia sẻ trải nghiệm của mình khi thử sử dụng Claude Code. Anh chỉ cần nhập yêu cầu: hãy lấy dữ liệu từ các tệp vừa tải lên, đưa chúng vào một cơ sở dữ liệu rồi xây dựng giao diện web cho phép tìm kiếm thông tin trong đó. Không dừng lại ở đó, anh ấy còn yêu cầu AI bổ sung thêm một trò chơi nhỏ và một trình nghe nhạc chạy trên cùng trang web.

Điều đáng chú ý là Claude Code không chỉ viết xong ứng dụng mà còn tự chạy thử, kiểm tra lỗi và điều chỉnh lại các chức năng cho đến khi hệ thống hoạt động ổn định. Toàn bộ quá trình này diễn ra trong thời gian rất ngắn.

Trong một thử nghiệm khác, một phóng viên công nghệ dùng Claude Code để tạo một trang web cá nhân. AI tự thu thập thông tin về anh trên internet, bao gồm cả hình ảnh và âm thanh để xây dựng nội dung cho trang. Trước đó, anh còn thử chụp ảnh các thực phẩm trong tủ lạnh rồi yêu cầu AI gợi ý những món ăn có thể nấu từ các nguyên liệu sẵn có.

Thực tế, Anthropic đã giới thiệu Claude Code từ tháng 5-2025. Tuy nhiên phải đến đầu năm 2026, công cụ này mới bắt đầu được cộng đồng công nghệ sử dụng rộng rãi và dần lan sang cả người dùng phổ thông.

Sự phát triển này khiến nhiều người bắt đầu nói đến một viễn cảnh trước đây từng được xem là khó tin: hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ người có thể tạo phần mềm mà không cần biết lập trình.

Khi AI đe dọa ngành phần mềm truyền thống

Sự bùng nổ của các công cụ viết code bằng AI cũng kéo theo những tác động đáng kể tới thị trường công nghệ. Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất là giá cổ phiếu của nhiều công ty chuyên phát triển phần mềm đã giảm mạnh. Chỉ số Nasdaq-100 được cho là đã mất khoảng 500 tỷ USD giá trị trong vòng hai ngày.

Nguyên nhân khá dễ hiểu. Trước đây, nếu một công ty luật cần phần mềm để tìm kiếm các án lệ liên quan đến một số từ khóa, họ thường phải thuê một công ty phần mềm xây dựng hệ thống này. Quá trình phát triển có thể kéo dài vài tháng, bao gồm viết code, thử nghiệm và hoàn thiện sản phẩm.

Nhưng với các công cụ như Claude Code, công ty luật hoàn toàn có thể yêu cầu AI thực hiện nhiệm vụ tương tự và nhận kết quả chỉ sau vài giờ. Điều này đồng nghĩa với việc nhiều hợp đồng phát triển phần mềm có nguy cơ biến mất.

Tình huống tương tự cũng có thể xảy ra trong nhiều lĩnh vực khác như ngân hàng, tài chính, marketing hay nghiên cứu. Ví dụ, một công ty luật có thể giao cho một “đặc vụ AI” nhiệm vụ rà soát các hợp đồng pháp lý để phát hiện những điều khoản có khả năng gây tranh chấp trong tương lai.

Chi phí rẻ và tốc độ nhanh – lợi thế của AI

Dĩ nhiên, phần mềm do AI tạo ra hiện vẫn còn khá đơn giản so với những hệ thống phức tạp do con người phát triển. Tuy vậy, AI lại sở hữu hai lợi thế rất lớn: chi phí thấp và tốc độ triển khai nhanh.

Theo một phóng viên công nghệ của New York Times, việc thiết kế một trang web thông thường có thể tốn khoảng 25.000 USD. Nếu cần xử lý dữ liệu lớn, sắp xếp lại cơ sở dữ liệu và xây dựng giao diện trực quan để người dùng tương tác, chi phí có thể lên tới 350.000 USD.

Trong khi đó, dịch vụ của Claude Code hiện chỉ có giá thuê bao khoảng 20–200 USD mỗi tháng, và AI có thể làm việc liên tục gần như không giới hạn thời gian.

Không ít người tỏ ra hoài nghi với các sản phẩm do AI tạo ra, chẳng hạn như hình ảnh chế, văn bản nghe trau chuốt nhưng thiếu cảm xúc, hay video deepfake. Nhưng với phần mềm, tiêu chí đánh giá lại khá đơn giản: chương trình có chạy đúng và đáp ứng yêu cầu hay không.

Chính vì vậy, nhiều chuyên gia cho rằng các ứng dụng được tạo ra theo cách “vibe coding” có thể sớm tràn ngập thị trường và gây sức ép lớn lên nghề lập trình truyền thống.

Vai trò của lập trình viên sẽ thay đổi

Trong tương lai gần, các công ty công nghệ dự kiến sẽ tiếp tục cải tiến các công cụ vibe coding để chúng dễ sử dụng hơn với những người không có nền tảng lập trình.

Phiên bản trả phí mới nhất của Claude Code đã được thiết kế hướng tới người dùng ngoài ngành công nghệ, trong khi phiên bản Codex mới của OpenAI được quảng bá là có thể giúp người dùng thực hiện các tác vụ trên máy tính giống như một chuyên gia kỹ thuật.

Chuyên gia công nghệ Salvatore Sanfilippo cho rằng trong bối cảnh mới, việc các lập trình viên tự viết toàn bộ mã nguồn cho một dự án có thể dần trở nên không cần thiết.

Theo ông, vai trò của lập trình viên sẽ chuyển sang xác định ý tưởng sản phẩm, thiết kế chức năng và trải nghiệm người dùng, trong khi phần việc nặng nhất – viết code – có thể giao cho AI xử lý.

Sanfilippo cho biết những dự án trước đây ông phải mất vài tuần để hoàn thành giờ có thể được AI tạo ra chỉ trong vài giờ. Theo ông, những người có thể thích nghi và tiếp tục thành công trong kỷ nguyên AI sẽ là những người biết nghĩ ra việc để giao cho AI thực hiện .