AI Slop là gì và vì sao Internet đang ngập nội dung rác AI?

Khái niệm “AI Slop” đang xuất hiện ngày càng nhiều trong các cuộc thảo luận về Internet hiện đại. Chỉ cần mở công cụ tìm kiếm, lướt mạng xã hội, đọc review sản phẩm hoặc xem video trending, người dùng gần như chắc chắn sẽ bắt gặp kiểu nội dung này ở đâu đó.

Điểm đáng nói là AI Slop không phải lúc nào cũng dễ nhận ra. Nhiều nội dung trông khá chỉn chu, tiêu đề hấp dẫn, thậm chí giọng văn còn nghe rất tự tin. Nhưng càng đọc kỹ hoặc xem lâu hơn, người ta càng nhận ra vấn đề: nội dung mỏng, ý lặp đi lặp lại, thiếu trải nghiệm thật và gần như không mang lại giá trị thực sự cho người đọc.

Đó cũng là lý do cụm từ “AI Slop” ngày càng phổ biến. Nó dùng để mô tả các nội dung giá trị thấp được tạo cực nhanh bằng AI, đăng hàng loạt lên Internet và đẩy tới người dùng trước cả khi có ai kiểm tra xem chúng thực sự có đáng đọc hay không.

Vấn đề không nằm ở AI, mà nằm ở cách con người sử dụng AI

Tất nhiên không phải mọi nội dung có dùng AI đều “rác”. Trên thực tế, AI chỉ là công cụ. Điều quyết định chất lượng vẫn là mức độ đầu tư và sự cẩn thận của người tạo nội dung. Quan điểm này cũng khá trùng với cách Google đang nhìn nhận vấn đề. Công ty Mountain View nhiều lần nhấn mạnh rằng họ không cấm nội dung tạo bằng AI, miễn là nội dung đó thực sự hữu ích cho người dùng thay vì chỉ được tạo ra để kéo traffic, thao túng SEO hoặc lấp đầy website bằng các bài viết vô nghĩa.

Nói cách khác, thứ bị chỉ trích không phải “AI-generated content”, mà là kiểu nội dung được sản xuất hàng loạt nhưng không có chiều sâu, không có trải nghiệm thật và không giải quyết được vấn đề gì cho người đọc.

Vì sao AI Slop bùng nổ quá nhanh?

Nguyên nhân đầu tiên rất đơn giản: tốc độ tạo nội dung. Ngày trước, để viết một bài viết tương đối “tử tế”, người viết phải dành thời gian nghiên cứu, tổng hợp và biên tập. Giờ đây, một người có thể tạo hàng chục bài viết, caption hoặc mô tả sản phẩm chỉ trong thời gian trước kia đủ để viết một bài duy nhất.

Đó là lý do Google phải đưa “scaled content abuse” vào bản cập nhật Search tháng 3/2024. Đây là thuật ngữ dùng để chỉ việc sản xuất lượng lớn nội dung giá trị thấp với mục đích thao túng kết quả tìm kiếm. Theo Google, các thay đổi này đã giúp giảm khoảng 45% lượng nội dung chất lượng thấp trong search results.

Nguyên nhân thứ hai là cơ chế phân phối nội dung của mạng xã hội. Các nền tảng hiện nay thường ưu tiên:

• Nội dung ra nhanh
• Có tương tác
• Có khả năng kích thích phản ứng

Điều đó khiến nhiều bài viết hoặc video dù chất lượng thấp vẫn có thể lan truyền mạnh nếu đủ “gây chú ý”.

Một báo cáo của Reuters cho thấy Meta từng phát hiện nhiều chiến dịch nội dung giả mạo do AI tạo trên Facebook và Instagram, bao gồm cả các tài khoản “trông như người thật” dùng để bình luận dưới bài viết tin tức hoặc chính trị.

Điều đáng lo nằm ở chỗ: nội dung AI giờ đã bắt đầu hòa lẫn vào trải nghiệm Internet hàng ngày tới mức nhiều người gần như không nhận ra.

Lợi nhuận vẫn là động lực lớn nhất

Một chi tiết khá quan trọng cần phải nhắc tới, đó là AI Slop tồn tại đơn giản vì… nó kiếm ra tiền. Dù nội dung kém chất lượng, những website kiểu này vẫn có thể kiếm tiền quảng cáo, gắn link affiliate, bán sản phẩm, hay đơn giản là tạo traffic SEO

Đặc biệt khi kết hợp với fake review hoặc recommendation giả, mô hình này vẫn hoạt động khá hiệu quả.

Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) thậm chí đã phải đưa AI-generated fake reviews vào quy định mới về đánh giá giả mạo. Điều này cho thấy vấn đề đã bắt đầu đủ lớn để cơ quan quản lý phải can thiệp trực tiếp.

Dấu hiệu nhận biết AI Slop

Không quá khó để nhận ra điểm chung của các nội dung AI Slop. Ban đầu, tiêu đề thường hứa hẹn một câu trả lời hữu ích. Phần mở đầu nghe khá mượt. Nhưng càng đọc, người xem càng thấy nội dung như đang “câu giờ”. Các đoạn văn lặp ý, nói rất nhiều nhưng gần như không đưa ra thông tin cụ thể. Văn phong nghe chắc chắn nhưng nội dung lại cực kỳ mơ hồ. Đây là kiểu nội dung khiến người đọc kết thúc bài viết với cảm giác… chẳng nhận được gì mới.

Thông thường, Một bài viết đáng tin thường cho thấy rõ những khía cạnh sau:

• Phong cách và danh tính của người viết
• Thông tin lấy từ đâu
• Có trải nghiệm hoặc dẫn chứng thật hay không

Nếu nội dung không có nguồn, không có góc nhìn riêng và chỉ tổng hợp hời hợt từ nhiều nơi khác, khả năng cao đó là AI Slop.

Tuy nhiên, cách phòng tránh hiệu quả nhất vẫn là thay đổi thói quen tiêu thụ nội dung. Ví dụ:

• Dừng vài giây trước khi tin một bài viết
• Kiểm tra tác giả
• Xem bài có nguồn hay không
• So sánh với một kết quả khác nếu nội dung đầu tiên quá mỏng

Với mạng xã hội, nên cẩn thận với các account đăng số lượng nội dung quá lớn nhưng giọng văn và cấu trúc bài gần như giống hệt nhau.

Một số nền tảng hiện cũng bắt đầu bổ sung công cụ hạn chế AI Slop. Pinterest có tuner giúp giảm đề xuất nội dung quá nặng AI, TikTok gắn nhãn video AI-generated còn Deezer cũng đã bắt đầu đánh dấu nhạc do AI tạo.

Dù vậy, các biện pháp này chỉ giúp “giảm bớt rủi ro”, chứ chưa thể giải quyết triệt để vấn đề.

Internet đang bị lấp đầy bởi những nội dung “rỗng”

Đây là một thực trạng rất đáng suy ngẫm. AI Slop lan rộng vì việc tạo nội dung đã trở nên dễ hơn rất nhiều, trong khi khả năng lọc và đánh giá chất lượng nội dung của Internet lại chưa theo kịp.

Kết quả là người dùng đang phải dành nhiều thời gian hơn để lọc bỏ các bài viết “rỗng” — những nội dung nhìn thì đầy đủ nhưng thực chất không có chiều sâu, không có trải nghiệm thật và không giải quyết được nhu cầu thực tế nào.

Có lẽ biện pháp tốt nhất để chống lại AI Slop không nằm ở việc “cấm AI”, mà là quay lại với những giá trị cơ bản của content chất lượng:

Nếu một bài viết khiến người đọc phải tiếp tục đi tìm thêm thông tin ngay sau khi đọc xong, đó thường là dấu hiệu của một nội dung “rỗng tuếch”.