AI khiến lao động lớn tuổi phải học kỹ năng mới để giữ lấy công việc

Một số lượng ngày càng tăng người lao động lớn tuổi đang buộc phải thích nghi với trí tuệ nhân tạo (AI) khi sự bất ổn việc làm ngày càng tăng. Nhiều người trong số họ đang chuyển sang các công việc liên quan đến AI hoặc tham gia các khóa đào tạo mới chỉ để duy trì thu nhập.

Một báo cáo gần đây của The Guardian cho thấy nhiều chuyên gia giàu kinh nghiệm, thậm chí có hàng chục năm làm việc trong ngành, đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc ổn định. Thay vào đó, họ phải bước vào thế giới mới của các công việc liên quan đến AI như gán nhãn dữ liệu hoặc huấn luyện mô hình.

Thị trường lao động đang thay đổi

Điều đáng chú ý là nhiều người không lựa chọn công việc AI vì đam mê mà vì bắt buộc. Báo cáo cho thấy nhiều người có trình độ cao nhưng vẫn rơi vào tình trạng thất nghiệp, bị phân biệt tuổi tác hoặc buộc phải thay đổi nghề nghiệp.

Họ chuyển sang những công việc như gán nhãn dữ liệu hoặc huấn luyện AI. Tuy nhiên, những công việc này thường mang tính thời vụ, theo hợp đồng ngắn hạn và thiếu sự ổn định lâu dài.

Xu hướng này cho thấy AI không chỉ thay đổi ngành nghề mà còn làm thay đổi toàn bộ con đường sự nghiệp, đặc biệt đối với lao động lớn tuổi. Trong khi AI thường được nhắc đến như cơ hội trong tương lai, thực tế nó đã bắt đầu thay đổi hoặc thay thế nhiều công việc hiện tại.

Những người không kịp thích nghi có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Nhưng ngay cả khi học kỹ năng mới, nhiều người vẫn bị đẩy vào các công việc có thu nhập thấp hơn hoặc thiếu ổn định hơn. Một số chuyên gia gọi đây là nền kinh tế AI kiểu “gig”, nơi công việc mang tính linh hoạt nhưng thiếu bảo đảm lâu dài.

Áp lực học kỹ năng AI ngày càng lớn

Đối với người lao động, việc học kỹ năng AI giờ đây không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc, kể cả với những người sắp nghỉ hưu hoặc đã ổn định sự nghiệp.

Nhiều người đang dành thời gian và tiền bạc để học kỹ năng mới chỉ để duy trì khả năng tìm việc. Đồng thời, áp lực tâm lý cũng gia tăng. Một số người cho biết họ học AI không phải vì tham vọng phát triển, mà vì lo sợ mất việc.

Thị trường lao động nói chung cũng đang chịu ảnh hưởng. Nghiên cứu cho thấy sự thay đổi công nghệ, bao gồm AI, có thể khiến thu nhập giảm trong dài hạn và khiến quá trình phục hồi nghề nghiệp trở nên chậm hơn.

Trong nhiều trường hợp, người lao động buộc phải chuyển sang công việc lương thấp hơn hoặc thậm chí đổi sang ngành nghề hoàn toàn khác. Hiện tượng này được gọi là “hạ cấp nghề nghiệp” (occupational downgrading).

Khi AI được áp dụng rộng rãi hơn, nhu cầu về kỹ năng AI sẽ tiếp tục tăng. Tuy nhiên, cạnh tranh cũng sẽ gay gắt hơn và sự bất ổn vẫn còn tồn tại.

Các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp đang được kêu gọi đầu tư nhiều hơn vào các chương trình đào tạo và hỗ trợ người lao động chuyển đổi nghề nghiệp.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng việc học kỹ năng mới có thể chưa đủ. Nếu không có những thay đổi về chất lượng công việc, mức lương và bảo vệ người lao động, AI có thể làm gia tăng bất bình đẳng thay vì giải quyết vấn đề.

Trong thời điểm hiện tại, nhiều lao động lớn tuổi đang phải thích nghi với sự thay đổi này theo thời gian thực. Họ học kỹ năng mới, chuyển sang công việc mới và cố gắng duy trì vị thế trong một thị trường lao động đang thay đổi nhanh chóng.