"Cú Đêm" và nguy cơ bị đột quỵ: Tại sao thức khuya lại hại tim?

Nghiên cứu mới nhất trên 322.000 người trưởng thành đã xác nhận: Những người thích hoạt động về đêm có sức khỏe tim mạch kém hơn và đối mặt với rủi ro tử vong do biến cố tim mạch cao hơn đáng kể so với "họa mi" dậy sớm.

1. Bằng chứng khoa học từ ngân hàng dữ liệu khổng lồ

Một nghiên cứu đột phá vừa được công bố trên Tạp chí Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (JAHA) đã phân tích dữ liệu từ UK Biobank. Các nhà nghiên cứu đã theo dõi hơn 322.000 người (độ tuổi 39–74) trong gần 14 năm để tìm hiểu về "loại hình thời gian" (chronotype) — tức xu hướng ngủ nghỉ tự nhiên của mỗi người.

Kết quả cho thấy:

• Nguy cơ bệnh lý: Nhóm "cú đêm" chính hiệu có nguy cơ đau tim hoặc đột quỵ cao hơn 16% so với nhóm có giờ giấc trung gian.
• Chỉ số sức khỏe kém: Nhóm thức khuya có khả năng đạt điểm thấp về sức khỏe tim mạch tổng thể (theo thang điểm Life's Essential 8) cao hơn 79%.
• Sự khác biệt giới tính: Đáng chú ý, nữ giới thức khuya có xu hướng chịu tác động tiêu cực mạnh mẽ hơn nam giới.

2. Lối sống: "Thủ phạm" thực sự chiếm 75% rủi ro

Phân tích sâu hơn, các nhà khoa học phát hiện ra rằng việc thức khuya không trực tiếp "giết chết" trái tim, mà chính những thói quen hình thành từ việc thức khuya mới là nguyên nhân cốt lõi. Khoảng 75% rủi ro tim mạch ở người thức khuya được giải thích bởi:

• Sử dụng Nicotine (34%): "Cú đêm" thường có xu hướng hút thuốc nhiều hơn để duy trì sự tỉnh táo.
• Chất lượng giấc ngủ kém (14%): Ngủ muộn thường đi kèm với việc ngủ không sâu giấc, giấc ngủ bị phân đoạn.
• Rối loạn đường huyết (12%): Việc ăn đêm gây áp lực lên quá trình chuyển hóa insulin.
• Chế độ ăn và béo phì (22%): Thói quen bỏ bữa sáng nhưng lại nạp năng lượng dư thừa vào buổi đêm dẫn đến chỉ số BMI cao.

3. Bản chất sinh học: Khi Gen "lệch pha" với xã hội

Thức khuya không chỉ là sở thích, nó nằm trong mã gen của bạn. Có hàng trăm biến thể di truyền điều khiển nhịp sinh học 24 giờ.

Hiện tượng "Lệch múi giờ xã hội" (Social Jet Lag)

Đây là sự mâu thuẫn giữa đồng hồ sinh học bên trong và lịch trình làm việc của xã hội.

• Hormone căng thẳng: Ở người thức khuya, nồng độ Cortisol (hormone đánh thức cơ thể) tăng muộn hơn vào buổi sáng, khiến họ luôn cảm thấy mệt mỏi khi bắt đầu ngày mới.
• Huyết áp ban đêm: Bình thường, huyết áp sẽ hạ xuống khi ngủ. Tuy nhiên, ở "cú đêm", hệ thống "chiến đấu hay chạy trốn" (fight-or-flight) hoạt động quá mức khiến huyết áp vẫn giữ ở mức cao suốt đêm, gây tổn thương mạch máu theo thời gian.

Rối loạn chuyển hóa ở cấp độ phân tử

Các "gen đồng hồ" này cũng kiểm soát cách cơ thể phân hủy chất béo và đường. Việc lệch nhịp sinh học dẫn đến tăng Triglyceride (một loại mỡ máu) và gây ra tình trạng kháng insulin, tạo điều kiện cho các mảng xơ vữa bám vào thành động mạch.

4. Giải pháp: Đảo ngược rủi ro cho người thức khuya

Nếu bạn là một người hoạt động về đêm do di truyền, bạn không nhất thiết phải mắc bệnh tim. Chìa khóa nằm ở việc chủ động kiểm soát các yếu tố lối sống:

1. Vệ sinh giấc ngủ nghiêm ngặt: Cố gắng duy trì giờ ngủ cố định nhất có thể, tránh ánh sáng xanh cường độ mạnh trước khi ngủ 1 giờ.
2. Cắt bỏ Nicotine và Snacking: Tuyệt đối không hút thuốc và hạn chế tối đa việc ăn vặt sau 10 giờ tối.
3. Vận động bù đắp: Tăng cường hoạt động thể chất vào ban ngày để giúp cơ thể giải tỏa stress oxy hóa.
4. Kiểm tra định kỳ: Thường xuyên theo dõi huyết áp, đường huyết và cholesterol để can thiệp bằng thuốc nếu cần thiết.