Trung Quốc bí mật biến Huawei thành vũ khí mạnh nhất trong cuộc chiến chip

Chính phủ Trung Quốc đang ngày càng dựa vào Huawei – công ty mà Washington đang cố gắng tiêu diệt – để dẫn dắt nỗ lực xây dựng một hệ sinh thái bán dẫn độc lập của nước này.

Chưa đầy 5 năm sau khi lệnh trừng phạt của Mỹ gần như làm tê liệt Huawei Technologies Co., gã khổng lồ Trung Quốc hiện là vũ khí quan trọng nhất của Bắc Kinh trong cuộc chiến về chất bán dẫn sẽ định hình nền kinh tế thế giới trong nhiều thập kỷ tới.

Vai trò của Huawei trong ngành công nghiệp chip Trung Quốc vượt xa những gì đã được đưa tin trước đây. Ngoài việc là khách hàng quan trọng nhất của các nhà sản xuất chip và nhà thiết kế chip hàng đầu đất nước, Huawei còn ngày càng cho vay chuyên môn kỹ thuật và hỗ trợ tài chính cho các công ty nhỏ hơn trong những lĩnh vực chiến lược của chuỗi cung ứng chip. Nó thường làm điều này mà không tiết lộ sự tham gia của mình – điều này sẽ gây ra các hạn chế của Hoa Kỳ.

Sự hỗ trợ của nhà nước dành cho công ty này cũng đã đạt đến mức chưa từng có. Bloomberg News đã phát hiện ra một mạng lưới các doanh nghiệp được hỗ trợ bởi quỹ đầu tư của chính quyền thành phố Thâm Quyến, tập trung vào việc giúp Huawei xây dựng mạng lưới chip tự cung cấp. Nhóm này bao gồm các chuyên gia quang học, nhà phát triển thiết bị chip và nhà sản xuất hóa chất. Đây là nỗ lực bổ sung cho nỗ lực trị giá 30 tỷ USD do nhà nước tài trợ để giúp Huawei xây dựng các cơ sở chế tạo chip mà Bloomberg News đưa tin lần đầu tiên vào tháng 8.

Xây dựng mạng chip tự cung cấp

Quỹ đầu tư nhà nước là trụ cột trong nỗ lực củng cố Huawei. Kendra Schaefer, đối tác của công ty tư vấn Trivium China có trụ sở tại Bắc Kinh, cho biết: “Huawei hiện là trung tâm. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đã thúc đẩy nhà nước và ngành công nghiệp xích lại gần nhau theo cách mà chúng tôi chưa từng thấy trước đây”.

Huawei phủ nhận việc chính phủ hỗ trợ họ phát triển công nghệ bán dẫn. “Đây hoàn toàn là suy đoán dựa trên thông tin trực tuyến”, công ty cho biết trong một tuyên bố.

Theo một số người có liên quan yêu cầu giấu tên do tính nhạy cảm của vấn đề, quyết định đưa Huawei trở thành người dẫn đầu trong nỗ lực phát triển ngành công nghiệp chip tự cung cấp của Trung Quốc là kết quả của lệnh trực tiếp từ cấp cao nhất của chính phủ.

Được thành lập vào năm 1987, công ty Huawei lần đầu tiên tạo được dấu ấn trong ngành thiết bị liên lạc trước khi mở rộng sang điện thoại di động. Hơn một thập kỷ trước, khi hoạt động kinh doanh đang bùng nổ, Huawei đã xác định rằng việc tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu chất bán dẫn là cách duy nhất để ngăn chặn mối đe dọa đối với công ty.

Người sáng lập và giám đốc điều hành của Huawei
Người sáng lập và giám đốc điều hành của Huawei

Trong cuộc chiến sinh tồn tiếp theo sau danh sách đen của Hoa Kỳ vào năm 2019, giám đốc điều hành của Huawei đã chuyển tới 10.000 nhà phát triển sang làm việc 24 giờ trong một cuộc chạy đua thiết kế lại bảng mạch và phần mềm để chúng có thể hoạt động mà không cần công nghệ Mỹ. Vào những thời điểm bận rộn nhất, một số nhân viên đã không rời khỏi Thâm Quyến trong nhiều ngày, sống bằng mì ăn liền và ngủ ngay trên ghế.

Nỗ lực hết mình đó đã giúp công ty tiếp tục kinh doanh. Trong khoảng thời gian này, nhà nước Trung Quốc cũng bắt đầu tăng cường hỗ trợ, mở đường cho mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau như ngày nay.

Để biết Huawei và chính phủ Trung Quốc hiện đang gắn kết sâu sắc như thế nào, không cần phải tìm đâu xa ngoài sự ra mắt của điện thoại thông minh Mate 60 Pro mới vào tháng 8. Huawei ấn định thời điểm phát hành điện thoại trùng với chuyến thăm Trung Quốc của Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Gina Raimondo, một phần vì sự khuyến khích trực tiếp từ một quan chức cấp cao đứng đầu nhà nước.

Điện thoại thông minh giá 900 USD báo hiệu sự tiến bộ nhanh chóng của Trung Quốc. 
Điện thoại thông minh giá 900 USD báo hiệu sự tiến bộ nhanh chóng của Trung Quốc.

Tuy nhiên, Huawei phủ nhận việc quan chức chính phủ yêu cầu điện thoại Mate 60 Pro được giới thiệu sớm hơn dự kiến ban đầu. Tầm quan trọng của chiếc điện thoại này nằm ở chỗ nó chứa một tỷ lệ lớn các linh kiện tiên tiến được sản xuất tại Trung Quốc, đặc biệt là bộ xử lý 7 nanomet của Tập đoàn Quốc tế Sản xuất Chất bán dẫn Thượng Hải. Được báo chí Trung Quốc ca ngợi là một chiến thắng yêu nước, nó đã làm dấy lên cuộc tranh luận sôi nổi ở Mỹ về việc liệu những nỗ lực nhằm làm chậm tiến bộ công nghệ của Trung Quốc có bị thất bại hay không.

Chiếc điện thoại mang tính đột phá của Huawei

Một cuộc phân tích được tiến hành cho thấy phần lớn các thành phần trong Mate 60 của Huawei được sản xuất tại Trung Quốc

Các linh kiện có nhiều nhà cung cấp
Các linh kiện có nhiều nhà cung cấp

Mối lo ngại ở Washington là chất bán dẫn tiên tiến cung cấp năng lượng cho điện thoại thông minh của Huawei cũng có thể được sử dụng cho các ứng dụng quân sự, chẳng hạn như máy bay không người lái được điều khiển bằng AI hoặc siêu máy tính để phá mã và giám sát. Mỹ quyết tâm kiềm chế khả năng phòng thủ của Trung Quốc khi căng thẳng giữa hai nước gia tăng.

Trung tâm của mạng lưới các doanh nghiệp nhà nước đang hỗ trợ Huawei là một quỹ đầu tư được điều hành bởi chính quyền thành phố Thâm Quyến, nơi Huawei đặt trụ sở chính. Công ty Tập đoàn Đầu tư Công nghiệp Lớn Thâm Quyến được thành lập vào năm 2019 với vốn nhà nước và được nhận lệnh trực tiếp để hỗ trợ các nỗ lực sản xuất chip của Trung Quốc nói riêng và Huawei nói riêng.

Theo dữ liệu từ Tianyancha, một nền tảng trực tuyến cung cấp thông tin đăng ký công ty, họ đã đầu tư vào khoảng chục công ty trong chuỗi cung ứng, bao gồm 3 cơ sở sản xuất chip liên kết với Huawei. Nhưng có lẽ hoạt động quan trọng nhất của nó là công ty công cụ sản xuất chip có tên SiCarrier Technology Ltd., được thành lập vào năm 2021.

SiCarrier đã hình thành mối quan hệ cộng sinh, chặt chẽ với Huawei, nơi công ty chủ yếu giao tiếp với bộ phận nghiên cứu nội bộ của gã khổng lồ điện tử, được gọi là Phòng thí nghiệm 2012 (Giám đốc điều hành của Huawei đặt tên nó theo tên bộ phim về ngày tận thế của Roland Emmerich, trong đó Trung Quốc là nước duy nhất thành công trong việc đóng những con tàu khổng lồ để vượt qua thảm họa thiên nhiên trên toàn hành tinh).

Cơ sở nghiên cứu và phát triển của Huawei ở Đông Quan 
Cơ sở nghiên cứu và phát triển của Huawei ở Đông Quan

Theo một số nguồn tin, SiCarrier đang tuyển dụng mạnh mẽ các kỹ sư ưu tú để làm việc trực tiếp trong các dự án của Huawei ở Thâm Quyến và Đông Quan. (Các tân binh được yêu cầu không tiết lộ họ thực sự làm việc cho ai).

Huawei cũng đã chuyển giao khoảng chục bằng sáng chế cho SiCarrier, bao gồm công nghệ cách âm cho máy điện tử và thiết kế trung tâm dữ liệu, theo thông tin chuyển giao bằng sáng chế do Cục Sở hữu Trí tuệ Quốc gia Trung Quốc công bố. Huawei cho biết bất kỳ đề xuất nào về mối quan hệ hợp tác với SiCarrier để hợp tác về công nghệ chip đều “không phù hợp với thực tế”. Tập đoàn đầu tư công nghiệp lớn Thâm Quyến, SiCarrier và các chi nhánh đã không trả lời yêu cầu bình luận.

Tầm quan trọng của SiCarrier đối với Huawei không chỉ là một nhà sản xuất: SiCarrier còn là mối liên kết giữa Huawei và phần còn lại của chuỗi cung ứng. Ví dụ, SiCarrier là cổ đông lớn nhất của nhà sản xuất máy quang học Zetop Technologies Co., theo Tianyancha. Công nghệ này là trọng tâm của việc sản xuất vi mạch, được chế tạo từ lớp này đến lớp khác của bóng bán dẫn liên kết với một tấm wafer silicon. Chìa khóa của vấn đề này là một quá trình được gọi là in thạch bản trong đó ánh sáng được chiếu qua bản thiết kế của mẫu sẽ được in.

Kỹ thuật in thạch bản là một lĩnh vực đặc biệt quan trọng vì công ty ASML Holding NV của Hà Lan độc quyền về thiết bị in thạch bản cực tím – cần thiết để tạo ra những con chip tiên tiến nhất – và chưa bao giờ bán những máy móc đó cho Trung Quốc. Với việc Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt, ASML cũng sẽ ngừng bán cho khách hàng Trung Quốc hầu hết các thiết bị cực tím, những loại máy sản xuất chất bán dẫn kém phức tạp hơn một chút.

Nhân viên lắp ráp máy in thạch bản tại nhà máy ASML Holding NV ở Veldhoven, Hà Lan. 
Nhân viên lắp ráp máy in thạch bản tại nhà máy ASML Holding NV ở Veldhoven, Hà Lan.

Sau khi bị đưa vào danh sách đen, Huawei đã thuê một số cựu nhân viên ASML để làm việc trên các máy sản xuất chip. Bloomberg News đã tìm thấy hồ sơ LinkedIn của 5 cựu nhân viên ASML – trong đó có 2 người trước đây sống ở Hà Lan – cho biết họ đã gia nhập Huawei từ năm 2021 đến 2022.

Thiết bị EUV đã khiến phương Tây phải mất hàng thập kỷ và hàng trăm triệu đô la để phát triển, nên việc phát hành điện thoại thông minh Mate 60 cho thấy nỗ lực to lớn tập trung vào Huawei đang đạt được tiến bộ.

Một chuyên gia đang tháo rời chiếc smartphone Huawei Mate 60 Pro và tháo con chip Kiri 9000s. 
Một chuyên gia đang tháo rời chiếc smartphone Huawei Mate 60 Pro và tháo con chip Kiri 9000s.

Huawei chưa bao giờ tiết lộ chi tiết kỹ thuật, nhưng một cuộc mổ xẻ chiếc điện thoại này do TechInsights thực hiện cho thấy nó được trang bị bộ vi xử lý 7 nanomet tiên tiến của SMIC. Điều đó cho thấy Trung Quốc đi sau công nghệ tiên tiến nhất hiện nay khoảng 5 năm. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu do chính quyền Biden áp đặt vào năm 2022 là nhằm mục đích giữ chân Trung Quốc chậm hơn ít nhất 8 năm.

Huawei cũng đang nhận được sự thúc đẩy về mặt thương mại. Sự ra mắt của Mate 60 Pro đã tiếp thêm sinh lực cho hoạt động kinh doanh thiết bị của hãng, các nhà phân tích kỳ vọng doanh số bán thiết bị cầm tay này sẽ tăng vọt lên 40 triệu đến 60 triệu chiếc vào năm tới.
“Việc chính phủ trợ cấp nhiều hơn sẽ khiến Huawei càng khó thể hiện mình là người độc lập. Nhưng các khoản trợ cấp cũng sẽ cho phép Huawei bán sản phẩm với giá thấp hơn”, Chris Miller, tác giả cuốn sách Chip War: The Fight for the World’s Most Critical Technology, cho biết. “Ở nhiều thị trường mới nổi, điều này có thể sẽ giúp Huawei giành được thị phần”.

Các nhà phân tích kỳ vọng Trung Quốc sẽ tiếp tục rót hàng tỷ USD vào cuộc đua chip, vì hậu quả của việc bị bỏ lại phía sau có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến tham vọng của nước này trong các lĩnh vực đang phát triển nhanh như AI.

Dylan Patel, người sáng lập nhóm nghiên cứu SemiAnalysis cho biết: “Quy mô đầu tư rất lớn, vượt xa những gì mọi người thường nghĩ”. “Họ sẽ xây dựng các tòa nhà chung cư, hỗ trợ đất đai và không phải đóng thuế thu nhập”.

Trung Quốc không cần phải thiết lập khả năng tự cung tự cấp ở mỗi bước của chuỗi cung ứng chất bán dẫn. Clifford Kurz, nhà phân tích của S&P Global Ratings, cho biết điều quan trọng là tạo ra các lựa chọn thay thế trong nước ở 4 hoặc 5 bước của quy trình mà Mỹ và các đồng minh có thể cắt giảm nguồn cung. Điều đó có nghĩa là Trung Quốc – và Huawei – có thể sẽ tập trung vào các lĩnh vực tập trung như in thạch bản, sản xuất tấm bán dẫn và tự động hóa thiết kế điện tử, hay còn gọi là EDA.

Nút thắt chuỗi cung ứng chất bán dẫn ở Trung Quốc

Mỹ thống trị về thiết kế chip
Mỹ thống trị về thiết kế chip

Ông Kurz nói: “Điều quan trọng đối với Bắc Kinh là đạt được tiến bộ trong những giai đoạn quan trọng này”. “Họ đã thực hiện phân tích toàn bộ chuỗi cung ứng ít nhất kể từ năm 2014. Mục đích của nguồn tài trợ là đầu tư vào nơi mà họ cho rằng mình có thể tạo ra nhiều tác động nhất”.

Người sáng lập Huawei Ren có mối quan hệ phức tạp với chính phủ Trung Quốc. Trong nhiều năm, khi Mỹ ép các chính phủ phương Tây cấm thiết bị viễn thông của Huawei vì lo ngại nó có thể được sử dụng để làm gián điệp cho Đảng Cộng sản, ông vẫn khẳng định rằng công ty của mình không có vị thế đặc biệt nào với chính phủ.

Tuy nhiên, khi con gái của ông, Giám đốc tài chính của Huawei, bị giam giữ vào năm 2018 tại Canada vì cáo buộc gian lận của Mỹ, Bắc Kinh đã cố gắng hết sức để gây áp lực buộc chính phủ Canada và Mỹ phải trả tự do cho cô. Cô được trả tự do vào năm 2021 và trở lại được chào đón như một anh hùng ở Trung Quốc.

Mạnh Vãn Châu rời Tòa án Tối cao sau phiên điều trần ở Vancouver, năm 2021
Mạnh Vãn Châu rời Tòa án Tối cao sau phiên điều trần ở Vancouver, năm 2021

Khi Trung Quốc nhắm tới mục tiêu độc lập trong toàn bộ chuỗi cung ứng chất bán dẫn, có một cụm từ vẫn tiếp tục được sử dụng để mô tả động lực của cú hích lớn này. Nó thậm chí còn là một phần tên của lực lượng đặc nhiệm mà Bắc Kinh thành lập khi Washington lần đầu đưa Huawei vào danh sách đen.

Thứ Sáu, 01/12/2023 15:04
51 👨 377
0 Bình luận
Sắp xếp theo
    ❖ Chuyện công nghệ