Cách khiếu nại khi bị lừa trên mạng

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của internet ở các nước phát triển, đặc biệt là Mỹ, nạn lừa đảo trên mạng cũng tăng vọt. Theo thống kê của IC3 (Internet crime complaint center - trung tâm tiếp nhận các khiếu nại tội phạm internet), trong năm 2006 có tổng cộng 200.481 vụ khiếu nại mà thủ phạm hoặc nạn nhân ở Mỹ.

Tổng số thiệt hại các nạn nhân phải gánh chịu là 198 triệu USD, tăng hơn 10 lần so với năm 2001 (17,8 triệu USD). Bình quân mỗi nạn nhân bị lừa mất hơn 700 USD, nhưng cá biệt có 1% trường hợp bị lừa từ 100.000 USD trở lên.


Một website lừa đảo kiểu chúc mừng trúng số

Trên phạm vi toàn cầu, con số được ghi nhận tại Consumer sentinel, cơ quan bảo vệ người tiêu dùng thuộc uỷ ban Thương mại liên bang Mỹ (FTC) cao hơn nhiều. Riêng trong năm 2006, Consumer sentinel ghi nhận được tổng cộng 670.000 vụ khiếu nại liên quan đến lừa đảo qua mạng và đánh cắp thông tin thẻ tín dụng. Tổng số thiệt hại mà người tiêu dùng gánh chịu lên đến 1,1 tỉ USD.

Trong thực tế, con số vụ lừa đảo và thiệt hại còn cao hơn nhiều, nhưng có nhiều nạn nhân không tố cáo. Theo thống kê của Consumer sentinel, có đến 60% nạn nhân không trình báo với cảnh sát mà thường chỉ gởi than phiền đến các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng.

Khiếu nại tới IC3 và FTC ở Mỹ

Tất nhiên, đầu tiên bạn phải gõ cửa các cơ quan chức năng của Việt Nam. Nhưng nếu thủ phạm ở nước ngoài, bạn nên thử làm theo những cách sau đây.

Trong trường hợp bị lừa trên mạng, bạn có thể tham khảo thêm thông tin hướng dẫn của IC3 tại địa chỉ http://www.ic3.gov/. IC3 là tổ chức phối hợp giữa FBI phối hợp với trung tâm Chống tội phạm công nghệ cao quốc gia Mỹ (National white collar crime center). Thao tác là vào trang web của IC3, bấm vào menu File a complaint để gởi khiếu nại, tố cáo kẻ lừa đảo.

IC3 có hợp tác chặt chẽ với cơ quan thực thi pháp luật nhiều nước, nhất là các nước đã ký hiệp định hỗ trợ tư pháp với Mỹ. Như vậy, dù kẻ lừa đảo sống bên ngoài nước Mỹ nhưng vẫn có thể bị pháp luật sờ gáy như thường.

Một địa chỉ khác Consumer Sentinel, website bảo vệ người tiêu dùng của FTC tại địa chỉ www.consumer.gov/sentinel/. Tại đây, cũng có thể gởi khiếu nại tương tự như ở website IC3.

Các kiểu lừa cần biết để tránh

Theo bộ Tư pháp Mỹ, các nhóm tội phạm lừa đảo qua internet bao gồm:

Bán hàng đấu giá và bán lẻ: Phổ biến nhất vẫn là trả tiền nhưng người bán không giao hàng hay giao hàng không đúng như đã mô tả, cam kết. Để tránh mua lầm, chỉ nên giao dịch với các cửa hàng trực tuyến đáng tin cậy, trên website có đầy đủ các dịch vụ chứng thực an toàn giao dịch (chẳng hạn như Verisign, Hackersafe…) Nếu mua bán qua eBay, phải xem hồ sơ người bán, nếu có nhiều điểm xấu quá thì không nên mua. Cũng không nên đặt mua ngay hàng có giá trị lớn với người mới giao dịch lần đầu.

Cơ hội kinh doanh/việc làm: Đột nhiên bạn nhận được email mời chào những công việc cực kỳ tốt với mức lương hấp dẫn khoảng 5.000 USD/tháng trở lên. Nếu bạn chộp lấy cơ hội việc làm này, điều đầu tiên để được nhận việc là bạn phải đóng một khoản phí nho nhỏ chừng 30 USD trở lên và... chờ mãi không thấy việc.

Đánh cắp thông tin cá nhân: Hacker phát đi hàng loạt email mạo danh nhà cung cấp dịch vụ nào đó (internet, ngân hàng, điện thoại…) hay tổ chức từ thiện, cơ quan nhà nước… đề nghị người nhận cung cấp lại thông tin cá nhân, thông tin thẻ tín dụng với lý do như nâng cấp hệ thống, cập nhật thông tin định kỳ. Với hình thức giống hệt như email từ chính tổ chức bị mạo danh, người nhận có thể bị lừa để bấm vào đường link dẫn đến website của hacker (cũng được thiết kế giống hệt website bị mạo danh) và vô tư khai báo thông tin vào.

Một “ngư ông” đã giải nghệ ở Việt Nam tiết lộ, cứ phát đi chừng 10.000 email thì thế nào cũng có chừng chục “con cá” cắn câu, một tỷ lệ không thấp chút nào.

Lừa đảo đầu tư, gồm những dạng:

+ Bơm giá cổ phiếu: Kẻ lừa đảo sẽ tung thông tin giả lên hàng loạt website, diễn đàn và phát tán qua email để nâng giá một loại cổ phiếu nào đó để kiếm lợi bất chính.

+ Huy động vốn cho dự án ảo: Dùng thông tin giả để dựng lên các dự án hoành tráng với hứa hẹn cổ phiếu sẽ tăng giá vài chục lần.

Kiểu huy động vốn của Colonyinvest tại Việt Nam cũng gần giống với kiểu lừa đảo này nhưng cách làm đã được điều chỉnh lại nhắm vào những người ít nắm thông tin và không biết dùng internet.

Số vụ lừa đảo và chiếm dụng qua internet

Năm

Số vụ

Tổng số thiệt hại

2004

410.709

568,7 triệu USD

2005

437.906

683,5 triệu USD

2006

428.319

1.187 triệu USD

Đồng Phước Vinh

Thứ Bảy, 17/11/2007 09:40
31 👨 488
0 Bình luận
Sắp xếp theo