Gigabit Ethernet liệu còn đủ cho nhu cầu mạng gia đình hiện đại?

Ngày càng rõ ràng rằng tốc độ kết nối ra internet (WAN) không còn là yếu tố quan trọng nhất. Thay vào đó, ngày càng nhiều dữ liệu được truyền trong nội bộ mạng gia đình, thay vì đẩy hết lên cloud.

Ví dụ rất quen thuộc: nếu bạn là game thủ PC và dùng Steam, game giờ đây có thể cài đặt trực tiếp qua mạng LAN nếu trong nhà đã có máy khác tải sẵn. Không cần tải lại từ internet.

Tương tự, ngày càng nhiều người mua hoặc tự dựng NAS tại nhà. Điều này đồng nghĩa với việc hàng terabyte dữ liệu liên tục được truyền qua mạng khi backup, đồng bộ hoặc truy cập file.
Chưa kể xu hướng self-hosting đang bùng nổ mạnh mẽ. Nó không còn là thú vui riêng của dân Linux hay server nữa. Rất nhiều gia đình hiện nay tự host phim ảnh, nhạc, sách điện tử ngay tại nhà. Nếu bạn đang dùng Plex, Jellyfin, Calibre hay các nền tảng tương tự, thì bạn đã là một phần của cuộc “cách mạng tự host” này rồi.

Con số Wi-Fi quảng cáo không phản ánh tốc độ thực tế

Wi-Fi trên giấy tờ nghe lúc nào cũng rất “khủng”. Chẳng hạn, Wi-Fi 5 về mặt lý thuyết có thể đạt tới 6,9Gbps trong điều kiện phòng lab hoàn hảo. Nhưng đó là lý thuyết.

Thực tế thì khác xa. Ngay cả khi router được quảng cáo hỗ trợ 400Mbps trên băng tần 2.4GHz và 867Mbps trên 5GHz – nghe thì quá đủ cho internet gigabit – thì tốc độ sử dụng thật thường chỉ đạt:

• Khoảng 500Mbps khi đứng sát router
• Và chỉ 200Mbps ở các vị trí ngẫu nhiên trong nhà

Wi-Fi 6 cải thiện đáng kể, nhưng đa số người dùng vẫn chưa tiếp cận, chưa nói tới Wi-Fi 7 – thứ mới thực sự khai thác tốt băng thông internet tốc độ cao hiện nay.

Quan trọng hơn: đây cũng chính là tốc độ mạng LAN của bạn. Nghĩa là việc truyền game qua Steam nội bộ, stream phim từ NAS, hay backup máy tính… cũng bị giới hạn y như vậy. Nói thẳng ra, Wi-Fi hiện tại của đa số gia đình còn chưa theo kịp internet gigabit, chứ chưa nói tới nhu cầu truyền dữ liệu nội bộ.

Dùng Ethernet dây cho càng nhiều thiết bị càng tốt luôn là lựa chọn đúng, với những ưu điểm rõ ràng như tốc độ cao hơn, ổn định hơn, và đặc biệt là giảm tải cho Wi-Fi, giúp các thiết bị không dây còn lại chạy mượt hơn

Hiện nay, Gigabit Ethernet (1Gbps) nên được xem là mức tối thiểu. Trong khi đó, 2.5Gbps và 10Gbps đã bắt đầu phổ biến hơn, đặc biệt khi lưu trữ nội bộ và self-hosting ngày càng nhiều. Do vậy, nếu bạn đang nâng cấp hệ thống mạng, có hai yếu tố chính cần xem xét:

• Nâng cấp chất lượng dây cáp
• Router, switch, card mạng tiếp theo nên vượt 1Gbps, nếu không thì rất sớm thôi, các ứng dụng mạng nội bộ sẽ bị “nghẽn cổ chai”, nhất là khi nhiều người dùng chung một mạng.

Ngôi nhà hiện đại trông giống… một data center thu nhỏ

Với đủ thứ thiết bị thông minh, server nội bộ, media dung lượng lớn, AI chạy cục bộ…, mạng gia đình hiện đại đang dần giống một mini data center, chứ không còn là mạng LAN đơn giản như thời 2000–2010 nữa.

Điều này thực ra là tích cực. Việc tự vận hành những hệ thống hiện đại như smart home, media server, lưu trữ, AI cục bộ… giúp bạn giữ được quyền kiểm soát dữ liệu và quyền riêng tư, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các dịch vụ đám mây. Tuy nhiên, cái giá phải trả là chúng ta cần suy nghĩ lại kiến trúc mạng gia đình. Hiện tại, nâng cấp có thể còn tốn kém, nhưng các chuẩn mạng tốc độ cao đang rẻ dần từng ngày. Khi thời điểm chín muồi, bạn nên sẵn sàng.