Phong trào “Cancel ChatGPT” bùng nổ vì hợp tác quân sự: Điều gì đang xảy ra?

Một phong trào trực tuyến kêu gọi người dùng hủy đăng ký ChatGPT đã nhanh chóng lan rộng và trở thành chủ đề chính trên mạng xã hội, đặc biệt là tại Mỹ. Nguyên nhân xuất phát từ thỏa thuận hợp tác gây tranh cãi giữa OpenAI và Bộ Quốc phòng Mỹ. Theo đó, các mô hình AI của OpenAI được phép triển khai trong những mạng lưới chính phủ có phân loại bảo mật, động thái khiến cộng đồng công nghệ và nhiều nhóm người dùng phản ứng mạnh mẽ.

Tranh cãi càng bùng lên khi Anthropic – một công ty AI đối thủ – từ chối các điều khoản tương tự từ Lầu Năm Góc, với lý do lo ngại về giám sát diện rộng và vũ khí tự động. Doanh nghiệp này chấp nhận rủi ro mất hợp đồng lớn với chính phủ thay vì nới lỏng các cơ chế bảo vệ của mình, và điều đó giúp họ nhận được nhiều lời khen từ những người phản đối việc ứng dụng AI trong quân sự.

Sự tương phản giữa hai cách tiếp cận nhanh chóng thổi bùng phong trào “Cancel ChatGPT”. Một bộ phận người dùng tuyên bố hủy đăng ký để phản đối, cho rằng OpenAI đã thỏa hiệp với các nguyên tắc đạo đức khi hợp tác với quân đội.

Tranh luận cốt lõi không chỉ xoay quanh một công ty

Phản ứng dữ dội này thực chất không chỉ liên quan đến một bản hợp đồng cụ thể. Nó phản ánh căng thẳng ngày càng gia tăng về việc AI nên được sử dụng như thế nào trong lĩnh vực quốc phòng, tình báo và giám sát.

OpenAI khẳng định thỏa thuận với Lầu Năm Góc có các điều khoản bảo vệ rõ ràng, bao gồm lệnh cấm giám sát diện rộng trong nước, cấm vũ khí tự động và cấm các quyết định tự động có mức độ rủi ro cao. CEO Sam Altman lập luận rằng việc hợp tác với chính phủ giúp định hình cách sử dụng AI một cách có trách nhiệm hơn, thay vì đứng ngoài cuộc.

Tuy nhiên, những người hoài nghi cho rằng các đạo luật như Patriot Act có thể mở rộng phạm vi giám sát theo thời gian, bất chấp những cam kết ban đầu. Tranh luận cũng không chỉ diễn ra ngoài xã hội, mà còn lan vào chính nội bộ ngành công nghệ. Theo Axios, hơn 200 nhân viên của Google và OpenAI đã ký thư ngỏ kêu gọi siết chặt giới hạn sử dụng AI trong quân sự, cho thấy ngay cả những người làm trong lĩnh vực này cũng có quan điểm chia rẽ sâu sắc.

Với người dùng phổ thông, đây có thể xem là bước ngoặt trong cách nhìn nhận về các công ty AI. Những lo ngại đạo đức không còn là tranh luận lý thuyết về tương lai xa, mà đã gắn trực tiếp với quan hệ đối tác chính phủ và vấn đề an ninh quốc gia.

Dù phong trào “Cancel ChatGPT” sẽ kéo dài hay sớm hạ nhiệt, một điều rõ ràng là cuộc thảo luận về AI đang dịch chuyển. Trọng tâm không còn chỉ là công nghệ này làm được gì, mà là ranh giới của nó nên được đặt ở đâu.