RAM tăng giá chóng mặt: Mẹo dùng PC mượt mà không cần nâng cấp

Giá RAM đã tăng vọt trong vài tháng trở lại đây, và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt trong tương lai gần. Khi việc nâng cấp phần cứng ngày càng “đau ví”, có lẽ đã đến lúc chúng ta cần thay đổi cách tiếp cận: tận dụng thông minh dung lượng RAM đang có, thay vì vội vàng mua thêm.

RAM tăng giá, lãng phí RAM càng trở nên đắt đỏ

Dù nhiều người không xem RAM là bộ nhớ lưu trữ (vì đúng là nó không phải), nhưng về bản chất, RAM vẫn là bộ nhớ – và cũng giống mọi loại bộ nhớ khác, nó có giới hạn. Khi RAM bị lấp đầy, hệ thống sẽ bắt đầu chậm lại, xuất hiện hiện tượng khựng hình, treo tạm thời, hoặc micro-stutter khi chơi game.

Trong điều kiện lý tưởng, nếu công việc hay trò chơi của bạn cần nhiều RAM hơn mức hiện có, giải pháp rõ ràng nhất là mua thêm RAM. Trước đây, lời khuyên này khá hợp lý vì RAM vốn là một trong những linh kiện “dễ chịu” về giá.

Nhưng hiện tại thì không còn như vậy. Có lẽ bạn đã nghe tới thuật ngữ “RAM-pocalypse” thời gian gần đây. Lấy một ví dụ đơn giản để thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề: bộ RAM DDR5 32GB mua với giá 93 USD vào tháng 1/2025, giờ đã được niêm yết 350 USD tại Best Buy và 326 USD trên Amazon.

Thực tế mà nói, trừ khi bạn tìm được một bộ RAM cũ giá tốt hoặc sẵn sàng chi mạnh tay, lựa chọn hợp lý hơn lúc này là chờ giá hạ. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng điều đó phải mất ít nhất 1–2 năm, và ngay cả khi đó, giá RAM cũng khó quay lại mức “dễ chịu” như trước thời RAM-pocalypse.

Ứng dụng chạy nền là “kẻ ngốn RAM” nhiều nhất

Nghe thì có vẻ hiển nhiên, nhất là với những ai rành công nghệ, nhưng không phải ai cũng nhận ra các ứng dụng chạy nền cộng dồn nhanh đến mức nào.

Khoảng 10–15 năm trước, một ứng dụng chạy nền thường chỉ chiếm 50–100MB RAM, trong bối cảnh máy tính phổ biến lúc đó chỉ có 2GB hoặc 4GB RAM. Nhưng khi phần cứng ngày càng mạnh, các ứng dụng cũng “phình to” theo.

Ngày nay, những cái tên quen thuộc như Discord hay Spotify có thể ngốn hàng trăm MB RAM một cách rất “thoải mái”. Điều này là chủ đích, nhằm giữ dữ liệu sẵn trong bộ nhớ để khi bạn chuyển bài hát hay trả lời tin nhắn, ứng dụng phản hồi ngay lập tức, không bị chậm.

Ngoài ra, Windows còn có hàng loạt dịch vụ chạy nền mà bạn hoàn toàn có thể cân nhắc tắt bớt.

Dù số liệu RAM trong Task Manager không phải lúc nào cũng chính xác tuyệt đối, và Windows thường ưu tiên ứng dụng đang chạy phía trước, nhưng thực tế là mọi app chạy nền đều chiếm chỗ trong dung lượng RAM có hạn – trong khi không làm gì có ích.

Chúng còn tiêu tốn cả CPU, đó là lý do nhiều người có thói quen tắt toàn bộ ứng dụng làm việc, thậm chí cả phần mềm RGB, trước khi chơi những game nặng.

Nếu bạn chỉ có 16GB RAM hoặc ít hơn, và thường xuyên để app chạy nền, bạn sẽ thấy khác biệt rõ rệt khi dọn sạch các tiến trình không cần thiết. Tốt hơn nữa, hãy vô hiệu hóa các ứng dụng tự khởi động cùng Windows, để tránh quên tắt chúng sau này.

Riêng Discord từ lâu đã nổi tiếng là “ngốn RAM”. Thậm chí từng có tranh cãi khi Discord triển khai một bản vá tự động khởi động lại ứng dụng khi mức dùng RAM chạm ngưỡng 4GB. Sau đó, đội ngũ phát triển giải thích đây chỉ là giải pháp tạm thời cho một lỗi ảnh hưởng tới số ít người dùng.

Nếu RAM không dư dả nhưng vẫn cần Discord để chơi game cùng bạn bè, dùng Discord trên điện thoại là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Những thói quen nhỏ nhưng tiết kiệm RAM đáng kể

Một hạn chế quan trọng của phần mềm là rò rỉ bộ nhớ (memory leak) – vấn đề khá phổ biến khi ứng dụng chạy lâu, được viết kém tối ưu hoặc gặp lỗi.

Hiểu đơn giản, memory leak xảy ra khi chương trình cấp phát bộ nhớ nhưng không giải phóng khi không còn dùng đến. Phần RAM đó bị “chiếm chỗ vô ích”, khiến dung lượng RAM khả dụng cho hệ thống ngày càng giảm.

Từ công cụ chạy nền, ứng dụng làm việc cho tới game – tất cả đều có thể gặp tình trạng này.

Vì vậy, nếu bạn chơi Red Dead Redemption 2 liên tục vài tiếng, hãy thử thoát game và mở lại sau một thời gian. Cách làm đơn giản này giúp giải phóng bộ nhớ, giảm micro-stutter đáng kể.

Ngoài ra, khi không dùng nữa, đừng chỉ minimize ứng dụng – hãy đóng hẳn. Điều đó giúp tránh việc một app vô tình trở thành tiến trình chạy nền, âm thầm “ăn” RAM.

Có nên dùng phần mềm dọn RAM?

Phần mềm dọn RAM từ lâu mang tiếng xấu, thường bị xem là bloatware – thứ mà “cô chú lớn tuổi” hay cài vì nghe có vẻ hữu ích.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng trong những trường hợp hiếm, khi ứng dụng bị rò rỉ bộ nhớ hoặc Windows chưa giải phóng RAM hoàn toàn, các công cụ này vẫn có thể giúp ích. Dĩ nhiên, hiệu quả còn tùy cấu hình, nên cách an toàn nhất là thử một công cụ uy tín và tự đánh giá xem có cải thiện hay không.

Khi RAM đang đắt hơn bao giờ hết, việc sử dụng nó một cách khôn ngoan là rất quan trọng. Giảm ứng dụng chạy nền, thỉnh thoảng khởi động lại app, game hoặc thậm chí Windows, sẽ giúp bạn “cầm cự” tốt hơn cho tới khi sẵn sàng nâng cấp.