Elon Musk nghiêm túc với ý tưởng đặt trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo Trái đất

Mới đây, SpaceX đã chính thức nộp hồ sơ lên Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) xin phép triển khai mạng lưới trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo với quy mô tới một triệu vệ tinh. Nhiều người có thể nghĩ Elon Musk chỉ đang “đùa vui”, nhưng mọi dấu hiệu đều cho thấy ông hoàn toàn nghiêm túc.

Bước đi rõ ràng nhất chính là thương vụ sáp nhập chính thức giữa SpaceX và xAI, được hoàn tất vào ngày 2/2 vừa qua. Thương vụ này hợp nhất mảng không gian và AI của Musk theo cách trở nên rất hợp lý, nếu đặt trong bối cảnh ông đang nhắm tới một dự án hạ tầng chung quy mô lớn.

Không chỉ dừng ở việc sáp nhập, ý tưởng về các cụm trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo – hiểu đơn giản là mạng lưới máy tính vận hành ngoài không gian – đang dần hình thành như một kế hoạch thực thụ. Hôm thứ Tư, FCC đã tiếp nhận hồ sơ và công bố lịch lấy ý kiến công chúng. Đây vốn chỉ là một thủ tục mang tính hình thức, nhưng Chủ tịch FCC Brendan Carr lại có động thái khá bất thường khi chia sẻ trực tiếp hồ sơ này lên mạng xã hội X.

Trong suốt nhiệm kỳ của mình, Carr được xem là người sẵn sàng hỗ trợ bạn bè của Donald Trump và gây khó cho đối thủ. Vì vậy, chừng nào Musk còn giữ được vị thế “đồng minh”, đề xuất này nhiều khả năng sẽ được thông qua khá suôn sẻ.

Song song với đó, Elon Musk cũng bắt đầu trình bày công khai lập luận cho các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo. Trong một tập mới của podcast Cheeky Pint do John Collison dẫn dắt, với sự tham gia của Dwarkesh Patel, Musk đã đưa ra lý do cốt lõi cho việc đưa phần lớn năng lực tính toán AI lên không gian.

Theo Musk, tấm pin mặt trời ngoài không gian tạo ra điện năng nhiều hơn đáng kể so với trên Trái Đất, từ đó giúp cắt giảm một trong những chi phí vận hành lớn nhất của trung tâm dữ liệu.

“Việc mở rộng quy mô trên mặt đất khó hơn rất nhiều so với trong không gian,” Musk nói trong podcast. “Cùng một tấm pin mặt trời, lượng điện tạo ra trong không gian cao gấp khoảng năm lần so với trên mặt đất, vì thế xét về kinh tế, đặt nó trên quỹ đạo thực sự rẻ hơn.”

Tuy nhiên, những người nghe kỹ sẽ nhận ra lập luận này vẫn còn một khoảng trống logic. Đúng là pin mặt trời hoạt động hiệu quả hơn trong không gian, nhưng điện năng không phải là chi phí duy nhất của trung tâm dữ liệu, và pin mặt trời cũng không phải nguồn năng lượng duy nhất. Vì vậy, như Dwarkesh Patel chỉ ra ngay trong podcast, điều đó không đồng nghĩa toàn bộ trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo sẽ rẻ hơn.

Patel cũng đặt câu hỏi về một vấn đề rất thực tế: xử lý GPU bị hỏng trong quá trình huấn luyện mô hình AI sẽ ra sao nếu chúng ở ngoài không gian. Musk không đi sâu vào chi tiết này, và người nghe muốn hiểu rõ hơn sẽ phải theo dõi toàn bộ tập podcast.

Dù vậy, Musk tỏ ra hoàn toàn không nao núng. Ông đánh dấu năm 2028 là thời điểm bước ngoặt cho trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo.

“Hãy nhớ lời tôi,” Musk nói, “trong vòng 36 tháng, thậm chí có thể chỉ 30 tháng, nơi đặt AI có hiệu quả kinh tế nhất sẽ là không gian.”

Ông còn đưa ra dự đoán táo bạo hơn:

“Năm năm nữa, tôi tin rằng mỗi năm chúng ta sẽ phóng và vận hành lượng AI trong không gian nhiều hơn tổng số AI từng được triển khai trên Trái Đất.”

Để hình dung quy mô, đến năm 2030, tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu được ước tính vào khoảng 200 GW, tương đương khoảng một nghìn tỷ USD hạ tầng nếu đặt hoàn toàn trên mặt đất.

Tất nhiên, SpaceX kiếm tiền chủ yếu từ việc phóng thiết bị lên quỹ đạo, nên viễn cảnh này rõ ràng rất “thuận lợi” cho Musk — đặc biệt khi SpaceX giờ đây còn gắn liền với một công ty AI. Và khi tập đoàn SpaceX–xAI đang hướng tới IPO chỉ trong vài tháng tới, không có gì ngạc nhiên nếu câu chuyện về trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo sẽ xuất hiện ngày càng dày đặc trong thời gian tới.

Trong bối cảnh các công ty công nghệ vẫn đang đổ hàng trăm tỷ USD mỗi năm vào hạ tầng trung tâm dữ liệu, khả năng không phải toàn bộ dòng tiền này tiếp tục “ở lại mặt đất” là điều hoàn toàn có thể xảy ra.