2026 có thể là năm bùng nổ của desktop Android

Năm nào cũng có người đùa rằng đây sẽ là “năm của Linux desktop”. Câu nói ấy gần như đã trở thành meme. Thế nhưng, nếu nhìn kỹ những gì đang diễn ra phía sau hậu trường, rất có thể sau này chúng ta sẽ nhìn lại năm 2026 không phải như cột mốc của Linux desktop, mà là năm của desktop dựa trên Android.

Phần lớn chúng ta biết Android là hệ điều hành thống trị thị trường smartphone, nhưng trên thực tế, Android đã xuất hiện ở khắp nơi: từ hệ thống giải trí trên xe hơi (kể cả khi không chạy Android Auto) cho tới thiết bị đeo. Nếu một công ty sản xuất bất cứ thứ gì không phải máy tính để bàn hay máy chủ, họ thường chọn xây dựng trên nền Android thay vì làm lại từ đầu. Và giờ đây, Android đang tiến thẳng lên desktop.

Google đang phát triển chế độ desktop cho Android

Android là nền tảng miễn phí và mã nguồn mở, vì vậy những người “mổ xẻ” mã nguồn nội bộ thường có thể phát hiện ra các tính năng mới từ rất sớm, trước khi chúng được hoàn thiện và phát hành chính thức. Trong nhiều năm qua, các mảnh ghép của một chế độ desktop đã âm thầm tồn tại bên trong Android, chủ yếu là khả năng thu nhỏ ứng dụng thành các cửa sổ và di chuyển chúng giống như trên máy tính.

Tuy nhiên, phần mã này gần như bị bỏ quên suốt gần một thập kỷ. Mọi thứ chỉ thực sự thay đổi vào năm 2024, khi Google bắt đầu nghiêm túc hơn với ý tưởng Android desktop. Công ty cho phép các mẫu Pixel đời mới phản chiếu màn hình khi kết nối với màn hình ngoài, một bước quan trọng để biến smartphone thành thiết bị thay thế máy tính. Android 15 cũng mang đến trải nghiệm quản lý cửa sổ hoàn chỉnh hơn, và đến Google I/O 2025, chế độ desktop đã chính thức được giới thiệu.

Phiên bản Android desktop mới này không còn là thử nghiệm cho vui mà đã thực sự dùng được . Cơ chế hiển thị cửa sổ đã hoàn chỉnh hơn với viền và các nút điều khiển ở phía trên. Google cũng điều chỉnh Android để mọi ứng dụng đều có thể thay đổi kích thước mà không cần nhà phát triển can thiệp. Bên dưới màn hình là thanh tác vụ cùng trình khởi chạy ứng dụng, trong khi các chỉ báo hệ thống hiển thị thời gian, kết nối mạng và pin. Các nút nhanh và thông báo gần như được bê nguyên từ giao diện tablet. Nền tảng cốt lõi đã sẵn sàng, phần còn lại chỉ là trau chuốt và triển khai.

Android sẽ trở thành “trái tim” của Chromebook

Google có động lực rất rõ ràng để đầu tư cho chế độ desktop này. Đây không đơn thuần là một tính năng phụ để bán thêm smartphone, mà là bước đi nhằm đưa desktop Android ra thị trường đại chúng , cụ thể là thông qua Chromebook.

Trong dài hạn, Google muốn loại bỏ ChromeOS như một hệ điều hành desktop Linux độc lập. Thực tế, Android và ChromeOS đã dần xích lại gần nhau trong nhiều năm. Một số tablet Android của Samsung hay Lenovo đã hoạt động gần như laptop, trong khi Chromebook lại chạy được ứng dụng Android. Khi hai nền tảng làm quá nhiều thứ giống nhau, câu hỏi đặt ra là: tại sao không hợp nhất chúng? Và câu trả lời của Google là đưa trình duyệt Chrome phiên bản desktop chạy trực tiếp trên Android – điều mà công ty đang phát triển.

Chiến lược này càng trở nên quan trọng trong bối cảnh Google bị phán quyết là độc quyền và luôn đứng trước nguy cơ bị buộc phải tách Chrome hoặc Android. Áp lực giám sát cũng ngày càng tăng, đặc biệt tại châu Âu. Việc hợp nhất ChromeOS với Android giúp Google có nhiều phương án xoay xở hơn. Dù mất Chrome hay Android, việc hai nền tảng này tương thích sâu với nhau vẫn mang lại lợi thế. Và để làm được điều đó, Android buộc phải hoạt động như một hệ điều hành desktop thực thụ.

Bạn không cần chờ tới 2026 để dùng Android desktop

Google là “người gác cổng” chính của Android, nhưng không phải là cái tên duy nhất. Khi Samsung nhìn thấy những dòng mã desktop đầu tiên trong Android, hãng đã tận dụng chúng để tạo ra Samsung DeX , chế độ desktop có mặt trên các mẫu Galaxy cao cấp từ năm 2017. Nếu muốn trải nghiệm Android desktop hoàn chỉnh ngay hôm nay, DeX vẫn là lựa chọn tốt nhất.

Dù vậy, DeX hiện cũng đang trong giai đoạn chuyển mình. One UI 8 mang lại một cuộc “lột xác” lớn về giao diện, nhưng phía sau đó, Samsung đã chuyển sang nền tảng desktop mới của Android. Điều này giúp DeX có thêm một số tính năng mới, nhưng cũng đánh mất vài thứ quen thuộc. DeX vẫn ổn định, song rõ ràng đang là một dự án đang hoàn thiện.

Ngoài Samsung, các desktop Android khác cũng tồn tại. Motorola là một ví dụ, với chế độ desktop xuất hiện trên Moto Edge+ 2023 và được gọi là Smart Connect trên dòng Moto Razr.

Người dùng Pixel đời mới chạy Android 16 cũng có thể kích hoạt chế độ desktop tích hợp sẵn. Chỉ cần bật tùy chọn nhà phát triển, vào Cài đặt > Hệ thống > Tùy chọn nhà phát triển, bật “Enable desktop experience features” rồi khởi động lại. Sau đó, khi kết nối điện thoại với màn hình ngoài và dùng bàn phím, chuột Bluetooth, bạn đã có một Android desktop đúng nghĩa.

Đáng chú ý, không phải mọi nỗ lực này đều chỉ phục vụ desktop truyền thống. Ứng dụng có thể thay đổi kích thước cũng là nền tảng quan trọng cho Android XR.