Sự ảnh hưởng "đáng sợ" của AI trong chiến tranh hiện đại

Các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran được cho là đã sử dụng công cụ AI Claude của Anthropic, cho thấy trí tuệ nhân tạo đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến tranh hiện đại, từ thu thập tình báo, lập kế hoạch tác chiến cho tới chiến dịch tuyên truyền.

Khi quân đội Mỹ và Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu tại Iran, AI ngày càng trở thành một phần cốt lõi trong các hoạt động quân sự.

Điều đáng chú ý là ngay cả khi chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth xem công ty Anthropic là một rủi ro trong chuỗi cung ứng, các công cụ AI của hãng này — bao gồm Claude — vẫn được cho là đóng vai trò quan trọng trong các cuộc tấn công quân sự nhằm vào Iran.

Theo nhiều báo cáo, AI đã hỗ trợ ở nhiều giai đoạn của chiến dịch quân sự, từ việc xác định mục tiêu, hỗ trợ quá trình phê duyệt pháp lý cho đến thực hiện các đòn tấn công. Điều này giúp tăng tốc đáng kể quá trình ra quyết định trong chiến trường hiện đại.

Một số nguồn tin cho biết AI đã được sử dụng trong các cuộc tấn công tên lửa ban đầu nhằm vào Iran, bao gồm các chiến dịch mang mật danh Epic Fury và Roaring Lion. Những chiến dịch này được cho là đã khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, người nắm quyền gần bốn thập kỷ, thiệt mạng.

AI trong thu thập và phân tích tình báo

Một trong những ứng dụng phổ biến và lâu đời nhất của AI trong chiến tranh là xử lý và phân tích dữ liệu tình báo.

Chương trình Project Maven của Bộ Quốc phòng Mỹ là một trong những dự án tiên phong trong lĩnh vực này. Hệ thống sử dụng machine learning để phân tích hình ảnh trinh sát trên không và dữ liệu từ các cảm biến, giúp các chuyên gia phân tích phát hiện vật thể hoặc mô hình hoạt động nhanh hơn nhiều so với phương pháp truyền thống.

Công ty Palantir Technologies, đối tác của chính phủ Mỹ trong Project Maven, từ lâu đã ủng hộ việc sử dụng AI trong quân sự. CEO của hãng, Alex Karp, từng nhấn mạnh rằng Mỹ đang tập trung tận dụng AI để tạo ra lợi thế chiến lược trong cách triển khai và hiểu chiến trường.

Quân đội Israel Defense Forces cũng thừa nhận đã sử dụng các hệ thống phân tích dữ liệu tiên tiến và công cụ AI để xử lý thông tin tình báo và ưu tiên mục tiêu trong các chiến dịch tại Gaza.

Vai trò của AI trong chiến đấu thực tế cũng đã được thể hiện rõ trong Russia-Ukraine War, nơi các hệ thống vũ khí và phân tích dữ liệu thông minh được triển khai rộng rãi.

Vũ khí tự động và tranh cãi về AI quân sự

Để giành lợi thế trên chiến trường, lực lượng Ukraine đã sử dụng nhiều máy bay không người lái được trang bị thị giác máy tính và phần mềm điều hướng tự động nhằm xác định và theo dõi mục tiêu.

Những hệ thống tiên tiến này có thể hoạt động trong môi trường chiến sự phức tạp, nơi tín hiệu GPS bị gây nhiễu, khiến chúng trở nên khó bị vô hiệu hóa.

Ngoài ra, nhiều công ty quốc phòng phương Tây cũng đã phát triển các loại đạn dược bay lảng vảng (loitering munitions) sử dụng AI có khả năng tự tìm kiếm và tấn công các mục tiêu như hệ thống radar hoặc xe bọc thép.

Dù các vũ khí bán tự động đã xuất hiện trên chiến trường, Anthropic vẫn cho rằng các hệ thống vũ khí hoàn toàn tự động vẫn còn quá sớm để triển khai. Quan điểm này đang tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa công ty và chính phủ Mỹ trong các chương trình hợp tác quân sự kéo dài nhiều năm.

CEO và đồng sáng lập Anthropic, Dario Amodei, cho biết ông tin rằng việc sử dụng AI để bảo vệ Mỹ và các nền dân chủ là vô cùng quan trọng. Tuy nhiên, theo ông, các hệ thống AI tiên tiến hiện nay chưa đủ đáng tin cậy để vận hành vũ khí hoàn toàn tự động.

Amodei nhấn mạnh rằng công ty sẽ không cung cấp sản phẩm có thể gây rủi ro cho binh sĩ và dân thường. Ông cũng cho biết Anthropic từng đề nghị hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ trong các dự án nghiên cứu nhằm cải thiện độ tin cậy của các hệ thống AI quân sự, nhưng đề nghị này chưa được chấp nhận.

Theo ông, nếu không có cơ chế giám sát phù hợp, các vũ khí tự động hoàn toàn không thể thay thế khả năng phán đoán của những binh sĩ được đào tạo chuyên nghiệp.

AI và deepfake trong cuộc chiến thông tin

Trong kỷ nguyên deepfake, việc kiểm soát câu chuyện trên truyền thông toàn cầu có lẽ chưa bao giờ dễ dàng như hiện nay. Trong những môi trường chính trị căng thẳng, các chiến dịch deepfake có tổ chức có thể ảnh hưởng mạnh đến dư luận.

Giữa lúc xung đột với Iran leo thang, mạng xã hội tràn ngập hình ảnh và video giả mạo. Một ví dụ nổi bật là những bức ảnh giả cho thấy tàu sân bay Mỹ USS Abraham Lincoln (CVN-72) bị hư hại sau các cuộc tấn công của Iran.

Những hình ảnh này nhanh chóng buộc United States Central Command phải lên tiếng trên mạng xã hội X để bác bỏ thông tin sai lệch.

Thông báo cho biết tàu Lincoln hoàn toàn không bị tấn công và các tên lửa Iran thậm chí còn không tiến gần mục tiêu. Con tàu vẫn tiếp tục triển khai máy bay hỗ trợ chiến dịch quân sự của Mỹ.

Ngoài ra, nhiều video cho thấy các binh sĩ Mỹ được đưa về nước trong quan tài cũng lan truyền rộng rãi trên mạng. Những hình ảnh này thực chất là ảnh thật, nhưng được lấy từ cuộc chiến Iraq trước đây.

Một video khác ghi lại cảnh máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn hạ cũng lan truyền mạnh mẽ, nhưng sau đó được xác định chỉ là cảnh trong một trò chơi điện tử quân sự.

Những ví dụ này cho thấy vai trò của AI trong chiến tranh không chỉ giới hạn trên chiến trường mà còn mở rộng sang không gian mạng và chiến tranh thông tin, nơi các công cụ AI có thể được sử dụng để lan truyền thông điệp chính trị và định hình dư luận toàn cầu.