CNTT doanh nghiệp: Cần thay đổi nhận thức

Các cuộc khảo sát tình hình ứng dụng CNTT trong doanh nghiệp (DN) cho thấy không DN nào phủ nhận vai trò của CNTT, nhưng nhận thức về ích lợi của ứng dụng CNTT đến mức độ nào, vai trò của CNTT trong chu trình sản xuất kinh doanh đến đâu thì hầu hết các DN còn rất mơ hồ.

Đầu tư chưa hợp lý

Phần lớn DN vẫn chưa thực sự xem CNTT-TT là tác nhân chủ chốt trong hoạt động kinh doanh. Theo kết quả khảo sát của "Dự án nâng cao năng lực cạnh tranh Việt Nam" (VNCI), hầu hết DN Việt Nam vẫn đang sử dụng phương thức sản xuất thủ công, nếu có ứng dụng thì cũng chỉ dừng lại ở Word, Excel; một số rất ít DN sử dụng phần mềm (PM) kế toán, quản lý nhân sự. Các giải pháp quản trị DN chưa thấy sử dụng, mặc dù nhiều DN lẽ ra cần phải áp dụng như một số công ty xuất khẩu kiêm thu mua, chế biến.

Một ví dụ điển hình: Một nhà đầu tư khi xây dựng khách sạn chỉ quan tâm đến phòng ốc, trang thiết bị, nội thất thật hiện đại nhưng lại không đầu tư vào quản lý, trong đó cần ứng dụng CNTT. CNTT vì thế không được đưa vào kế hoạch như là một hạng mục đầu tư. Trường hợp khác: Một nữ DN ở Đà Nẵng có hệ thống 3 nhà hàng đã rất thích thú khi biết thông tin về một PM có thể hỗ trợ kiểm soát hoạt động của cả 3 nhà hàng ngay tại nhà và bất kỳ lúc nào. Chị cho biết sẵn sàng trả... 10 triệu đồng mua PM này. Nhưng thực tế PM này giá thấp nhất trên thị trường đã là 20-30 triệu đồng.

Những trường hợp trên cho thấy nhiều DN chỉ xem việc đầu tư cho CNTT như là khoản đầu tư thêm chứ chưa đưa vào kế hoạch. DN chưa xem đây là khoản đầu tư sinh lời nên thường ít nghĩ đến việc mua giải pháp trọn gói mà tìm một DN làm PM và yêu cầu viết sản phẩm "may đo" theo nhu cầu. DN nghĩ rằng đầu tư càng rẻ, càng ít tiền càng tốt vì đó chỉ là đầu tư thêm. Thực tế, nhiều chủ DN không hề biết rằng giải pháp PM có thể giải quyết được nhiều vấn đề hơn những gì họ nghĩ tới.

Có ý kiến cho rằng Nhà Nước nên có chính sách khuyến khích DN ứng dụng CNTT, chẳng hạn giảm thuế hay cho vay vốn để đầu tư cho CNTT... như một số quốc gia đang làm. Nhưng xét về lâu dài, đây không phải là một biện pháp khả thi bởi không thể triển khai trên diện rộng do ngân sách Nhà Nước có hạn. Chính sách này nếu triển khai không chặt sẽ không có tác động tích cực. Nhất là khi VN chuẩn bị gia nhập WTO, đối tác nước ngoài yêu cầu hạn chế tối đa trợ cấp của CP đối với DN. Vấn đề mấu chốt vẫn là giúp DN nâng cao nhận thức. Nếu thấy lợi họ sẽ đầu tư mà không cần một sự hỗ trợ nào về mặt tài chính.

Trở lại với trường hợp của DN ở Đà Nẵng nói trên, nếu chủ DN trả lương cho 1 nhân viên quản lý tại 1 nhà hàng 5 triệu/tháng, tổng cộng sẽ mất 15 triệu đồng/tháng chi phí quản lý cho 3 nhà hàng. Tuy nhiên nếu DN đó thuê 1 nhân viên quản lý và đầu tư khoảng 30 triệu đồng vào PM, chỉ sau 3 tháng là đã khấu hao hết giá trị PM. Từ tháng thứ tư trở đi, DN có thể tiết kiệm 10 triệu đồng/ tháng. Đó là chưa kể những lợi ích vô hình khó định lượng như tiết kiệm thời gian, tăng tính chuyên nghiệp trong quản lý.

Trong hàng loạt các nguyên nhân được đưa ra như: thiếu vốn, tuyên truyền kém, hạ tầng CNTT còn nghèo nàn, dịch vụ CNTT kém, tâm lý tự thỏa mãn, thiếu chính sách khuyến khích, VNCI chỉ ra rằng yếu tố nhận thức vẫn là quan trọng nhất. DN kinh doanh vì lợi nhuận. Nên nếu họ xem đầu tư cho CNTT là một khoản đầu tư sinh lời, có khấu hao thì sẽ nghĩ khác. Còn hiện tại, DN mới chỉ hiểu được ích lợi của ứng dụng CNT-TT nhưng chưa nhìn nhận đó là chi phí bắt buộc nên họ cố gắng giảm càng nhiều càng tốt. Điều này đã dẫn DN đến sự đầu tư nửa vời, đôi khi còn gây phiền toái thêm cho nhân viên do hệ thống không tương thích.

Sản phẩm, dịch vụ, tư vấn kém

Hiệu quả ứng dụng CNTT còn bị chi phối bởi sản phẩm PM thiếu tính ổn định; các dịch vụ hỗ trợ sau bán hàng của các nhà cung cấp PM còn kém. Đây là điểm yếu của các nhà cung cấp VN so với nhà cung cấp nước ngoài. Thông thường, khi hạch toán chi phí, các công ty PM trong nước thường chỉ cho biết chi phí phát triển và triển khai. Còn phần sau bán hàng họ để riêng và ít quan tâm. DN ứng dụng sau khi mua PM về sử dụng, khi gặp sự cố và không được hỗ trợ ngay hoặc hỗ trợ không tới nơi tới chốn mới biết rằng cần có thêm khoản chi phí bảo trì. Nhiều lần như vậy DN có ấn tượng không tốt, cho rằng ứng dụng CNTT là "buộc thêm việc vào người". Hiện nay, chỉ với các giải pháp ERP, nhà cung cấp mới đưa ra chi phí tư vấn và bảo trì hàng năm.

Tư vấn đầu tư CNTT hiện nay cũng rất cần được lưu ý. Bởi tuy ai cũng biết ứng dụng CNTT có lợi, nhưng lợi như thế nào thì lại rất khó để định lượng. Nếu không giúp DN hình dung một cách rõ ràng, DN sẽ rơi vào tình trạng đầu tư thừa, từ đó hiệu quả cũng không cao. Công tác tư vấn phải giúp DN nhận thấy sau khi ứng dụng, họ sẽ tiết giảm chi phí nhân công bao nhiêu, quy trình giải quyết công việc được tinh giản ra sao, việc quản lý được sát sao và kịp thời như thế nào, chi phí giao dịch trong nội bộ và ra ngoài được tiết kiệm thế nào? Tất nhiên, việc tiết kiệm thời gian và tăng tính chuyên nghiệp trong hoạt động rất khó để lượng hóa nhưng cần chỉ cho DN nhận thấy. Những điều này phần nào cho biết giá trị của PM (định giá PM) và số tiền mà DN cần đầu tư.

Mơ hồ trong hiểu biết TMĐT

Trong một khảo sát khác trên 375 DN (có đăng ký tại Sở Thương Mại và là hội viên của VCCI chi nhánh TP.HCM) được Sở Thương Mại TP.HCM thực hiện cuối năm 2005, có 74% DN đã sử dụng email; 88% sử dụng Internet để tìm kiếm thông tin. Tuy nhiên, DN cho biết họ gặp khó khăn trong ứng dụng thương mại điện tử (TMĐT) vào hoạt động xuất phát từ sự thiếu hiểu biết về kỹ thuật trình bày thông tin sản phẩm, biên tập nội dung, tổ chức điều hành website và quản lý hệ thống hậu tuyến như máy chủ, băng thông...
Đầu tư CNTT trong DN hiện nay vẫn nặng về phần cứng (máy tính, máy in...) nhưng thiếu đầu tư cho PM. Trong khi đó, hiệu quả mang lại thực sự cho DN lại nằm ở PM, giải pháp của hệ thống CNTT. Sự đầu tư bất hợp lý dẫn đến hiệu quả thấp chính là yếu tố làm DN chưa "mặn mà" với CNTT. Tư vấn giúp DN nhìn thấy ứng dụng nào có thể sử dụng để giúp tăng năng suất, tăng hiệu quả là điều các nhà cung cấp giải pháp cần thực hiện

Giải pháp?

Trong vài năm trở lại đây, các tổ chức, ban ngành đã thực hiện nhiều chương trình dự án nhằm hỗ trợ DN nâng cao nhận thức, đẩy mạnh ứng dụng CNTT.

Một trong những giải pháp đã thực hiện là đề án "Hỗ trợ DN ứng dụng CNTT phục vụ hội nhập và phát triển giai đoạn 2005 – 2010" do VCCI chủ trì nhằm hỗ trợ DN VN, chủ yếu là DN vừa và nhỏ, nâng cao nhận thức về CNTT; đào tạo nguồn nhân lực; xây dựng cơ sở dữ liệu thông tin kinh tế; khuyến khích, thúc đẩy DN ứng dụng CNTT để tăng hiệu quả sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập kinh tế quốc tế. VCCI phối hợp với các cơ quan chức năng khảo sát, nghiên cứu thực trạng, nhu cầu ứng dụng CNTT trong DN và kiến nghị Chính Phủ ban hành chính sách, chế độ, tạo môi trường pháp lý thuận lợi để phát triển ứng dụng CNTT. Đề án triển khai các chương trình đào tạo kỹ năng ứng dụng CNTT cho đội ngũ cán bộ quản lý, sản xuất, kinh doanh trong DN; hỗ trợ, tư vấn DN lựa chọn giải pháp, triển khai ứng dụng phù hợp để quảng bá và phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng. Ngoài ra, một trung tâm hỗ trợ DN từ xa cũng được xây dựng để cung cấp thông tin kinh tế, tạo diễn đàn cho DN trao đổi kiến thức, kinh nghiệm làm ăn, kết nối DN VN với thị trường quốc tế... Đề án mới "chạy" được 1 năm (7/2005 - 7/2006), tác dụng mang lại vẫn còn ở phía trước, nhưng trước mắt đây là bằng chứng thể hiện sự quan tâm đến ứng dụng CNTT trong DN của Chính Phủ và VCCI.

Sở Thương Mại TP.HCM trong năm 2005 cũng đã triển khai một số chương trình hoạt động phát triển TMĐT trên địa bàn thành phố nhằm thúc đẩy ứng dụng CNTT: Khảo sát điều tra thực trạng và nhu cầu sử dụng TMĐT, hỗ trợ DN giới thiệu và quảng bá công ty, hỗ trợ DN nghiên cứu phân tích thị trường, xây dựng tài liệu giảng dạy và cẩm nang hướng dẫn DN thực hiện TMĐT. Năm 2005, đã có trên 250 DN gửi thông tin và hình ảnh để được giới thiệu trên trang web của Sở (www.trade.hochiminhcity.gov.vn). Hiện cơ sở dữ liệu của Sở đang lưu trữ thông tin của gần 1.900 DN và trên 2.500 văn phòng đại diện nước ngoài. Tiếp tục chương trình phát triển TMĐT hỗ trợ DN, trong năm 2006, Sở Thương Mại triển khai các hoạt động: tổ chức bồi dưỡng kiến thức TMĐT cho 1000 DN; hỗ trợ DN giới thiệu sản phẩm, website và đăng thông tin giao thương miễn phí trên mạng của Sở; nghiên cứu phương thức xây dựng và phát hành chuyên san hoặc bản tin TMĐT và nghiên cứu thị trường; tổ chức hoạt động giải trí trên website...

Áp lực cạnh tranh khi VN gia nhập WTO đã cận kề, tuy nhiên, đa số DN chưa thực sự sẵn sàng cho ứng dụng CNTT. Đối với một số ngành, khi gia nhập WTO, DN muốn xuất hàng hóa sang châu Âu, Mỹ, Nhật cần phải cung cấp đầy đủ thông tin về xuất xứ hàng hóa. Muốn vậy, phải hình thành hệ thống thông tin từ nơi cung cấp nguyên liệu đến đơn vị thu mua, đơn vị chế biến, đóng gói và xuất khẩu. Những yêu cầu như thế cần có sự hỗ trợ của CNTT-TT. Nếu không đầu tư cho công nghệ từ bây giờ, có thể DN sẽ bị bỏ lỡ nhiều cơ hội làm ăn.

40% DN nhỏ VN chưa sử dụng máy tính

Đó là kết quả thu được từ nghiên cứu của AMI- Partners về thực trạng và nhu cầu của các DN vừa và nhỏ tại Việt Nam.

Theo đánh giá của Access Markets International (AIM) Partners thì các DN nhỏ Việt Nam đang trong giai đoạn đầu ứng dụng CNTT. Chỉ 11% DN có sử dụng máy tính trong kinh doanh. Hơn 40% trong số các DN chưa sử dụng máy tính cho biết đang có kế hoạch mua máy tính trong vòng 12 tháng tới. Con số này tương đương với 263,3 triệu USD mà các DN nhỏ này sẽ chi để đầu tư cho cơ sở hạ tầng CNTT của mình.

Theo AMI-Partners, các DN nhỏ trên thế giới thường ứng dụng CNTT theo 3 giai đoạn: từ xây dựng hạ tầng cơ sở; tới triển khai các giải pháp kết nối và sau đó ứng dụng các giải pháp CNTT tiên tiến để mở rộng phạm vi kinh doanh. Trong giai đoạn đầu, các DN nhỏ sẽ chú trọng vào việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng theo hướng trang bị máy tính, máy in và các bộ sản phẩm nâng cao hiệu suất kinh doanh.

Ông Raju Chellem, phó chủ tịch khu vực châu Á - Thái Bình Dương của AMI – Parners cho rằng: "Trong thời gian tới, các DN nhỏ Việt Nam sẽ có xu hướng thay thế phần cứng đã lỗi thời bằng những phần cứng mới đồng thời trang bị thêm cơ sở hạ tầng phần cứng. Do vậy, gần 3/4 trong số những máy tính xuất xưởng theo kế hoạch từ các công ty máy tính là nhằm phục vụ nhu cầu trang bị thêm của DN, chỉ 18% là để thay thế các máy tính đã lỗi thời".

Theo ông Raju Chellem, kết quả khảo sát trên được thực hiện thông qua hình thức phỏng vấn và gửi phiếu câu hỏi tới các DN vừa và nhỏ tại Việt Nam. Được biết bảng câu hỏi của AMI gồm hơn 180 câu hỏi bao hàm một phạm vi rộng các vấn đề liên quan tới ngân sách, hành vi mua sắm, những người ảnh hưởng tới việc ra quyết định, các tham vấn tại hệ thống đại lý...

Kết quả khảo sát hơn 2000 DN tại 5 thành phố lớn của VCCI năm 2005

  • Tỷ trọng đầu tư phần cứng chiếm đến 60% tổng giá trị đầu tư cho CNTT, trong khi đó, đầu tư cho phầm mềm chỉ 11%.
  • Tỷ lệ ứng dụng phần mềm thấp: 79,2% sử dụng phần mềm chuyên dùng; 19,7% sử dụng các phần mềm tin học văn phòng; 1,1% ứng dụng giải pháp ERP.
  • Tỷ lệ kết nối Internet: 9% DN không kết nối; 54,9% sử dụng ADSL; 33,9% sử dụng dial-up; 1,7% thuê đường truyền.
  • Nhận thức về sử dụng dịch vụ CNTT: chỉ 31,3% sử dụng các dịch vụ chuyên nghiệp; 21,4% có đội ngũ nội bộ; 37,4% sử dụng dịch vụ của các cửa hàng máy tính

Về thương mại điện tử

  • Nhận thức hạn chế: 97,3% nói KHÔNG
  • Tỷ lệ kết nối Internet cao (91%) nhưng tỷ lệ có website thấp (71,1%)
  • Kỹ năng ứng dụng CNTT thấp, chi tiêu cho đào tạo kỹ năng CNTT quá thấp (4,8%) so với đầu tư phần cứng (60%)

Intel hỗ trợ SMB

Hoạt động hỗ trợ này thông qua chương trình Intel SMB Essentials (chương trình Thiết thực dành cho DN vừa và nhỏ) do Intel chủ trì tại nhiều quốc gia, bắt đầu từ 2005. Gần 30 nhà cung cấp giải pháp phần mềm dành cho SMB trong lĩnh vực kế toán DN, quản lý hàng tồn kho, hệ thống bán lẻ, bảo mật – sao lưu và phục hồi dữ liệu, quản lý văn bản, quản lý quan hệ khách hàng và phân tích kinh doanh; 5 ngân hàng và 6 nhà cung cấp dịch vụ trong nước đã cam kết tham gia chương trình trên toàn khu vực châu Á Thái Bình Dương. Thời gian tới, Intel sẽ tiếp tục hợp tác với các đối tác khác tạo ra những giá trị kinh doanh và công nghệ lớn hơn cho SMB tại khu vực và Việt Nam.

Đại Nguyên - Thu Nga - Phi Quân - Thu Hiền

Thứ Hai, 10/07/2006 09:26
31 👨 64
0 Bình luận
Sắp xếp theo